بدست آوريم ، با تجزيه و تحليل علمى مىگوييم : آب داراى دو جزء است 1 . اكسيژن 2 . هيدروژن سپس با بررسىهاى علمى به اين نتيجه مىرسيم كه ساير موجودات اعم از ثابت و سيّال به اين دو عنصر تقسيم نمىشوند ؛ پس اين قسمت از عوارض خاصهء آب است و بدينوسيله آب تعريف شد و از ساير اشياء ممتاز شد به تمييز عرضى ، يعنى قسمت كردن .
مثال ديگر : فرض كنيد از اهل فنى و از كاغذساز سوال كرده و اجزاء و عناصر كاغذ را به دست آورديم كه فرضا پنبه و آهك باشد و ساير اشياء را كه ملاحظه كرديم ديديم آنها از اين دو عنصر مركب نيستند البتّه پنبه تنها در جامه نيز به كار مىرود ، منتها آهك معنى ندارد و آهك تنها استعمال دارد ، ولى ان موجودى كه در خارج داراى دو عنصر و جزء صناعى باشد تنها ورق است و ليس الّا ، پس مىفهميم كه اين تقسيم از مختصات ورق است و بر غير آن عارض نمىشود فبالقسمة ميزنّا الشيئى عن جميع ماعداه و همچنين در تقسيمات خارجى و تحليلى و منطقى و . . .
7 - راه تحصيل حدود و رسوم اشياء
آخرين مطلب و اساسىترين بحث در باب قسمت بلكه در باب تعريفات اين مطلب است كه : چگونه بيانديشيم تا مجهولات تصوّرى خود را به معلومات تصوّرى تبديل كنيم ؟ راه كسب معلومات تصوّرى جديد چيست ؟ راه تحصيل و اكتساب حدود و رسوم اشياء كدام است ؟ البتّه نظير اين سوال در رابطه با معلومات تصديقى نيز مطرح است كه چگونه بيانديشيم تا مجهولات تصديقى خود را به معلومات تبديل كنيم و على الدوام بر رأس المال اصلى بيافزاييم ؟
ولى جواب به اين سوال در بخش تصديقات و در مباحث برهان خواهد آمد كه طريق اكتساب مجهول تصديقى عبارت است از اقامهء برهان و استدلال ، يعنى صغرى و كبرى چيدن و نتيجه گرفتن كه البتّه هزار و يك شرط دارد و در محل خود بيان خواهد شد ، امّا فعلا ما هستيم و راهورسم تحصيل حدود و رسوم اشياء ، يعنى كسب معلومات تصوّرى و چنانكه در آغاز مبحث قسمت بيان شد . حدود و رسوم اشياء از طريق اقامهء برهان قابل اكتساب نيست و اين طريق در ما نحن فيه مبتلا به اشكالات فراوانى است كه در صدر مبحث قسمت اشاره شد و در مباحث برهان خواهد آمد چه اينكه راه كسب معلومات تصوّرى استقراء هم نبود ، تعرف الاشياء باضدادها هم نبود ؛ پس اين سوال به