بين حال و استقبال و تعيين احدهما با علامات و حروفى انجام مىگيرد كه در كتب صرف و نحو بيان شده است . ) هيئت اكتب بر نسبت طلب كتابت در حال حاضر به يك فاعل مبهمى دلالت مىكند . كه اين نسبت طلبيه و معناى انشايى از آن دو كلمه ديگر استفاده نمىشود ، پس هركدام هيئتى و هر هيئتى معناى خاص به خود را دارند .
پس افعال و كلمات مذكور از حيث مادّه داراى معناى مستقل بوده و بر يك معناى اسمى و استقلالى دلالت مىكنند ( كه كتابت و نوشتن باشد در مقابل خوردن ، بردن ، كشتن ، گرفتن ، بستن ، ) و از لحاظ هيئت بر تحقق آن حدث در زمان معينى از ازمنهء ثلاثه دلالت مىكنند كه هر هيئتى با ديگرى از اين حيث فرق دارند . تعريف فعل يا كلمه :
كلمه عبارت است از لفظ مفردى كه توسط مادّهاش ( در مثال مذكور ، مادّه :
كاف ، تاء و باء بود و در مثال ديگر ممكن است ماده ضاد ، راء و باء باشد ) بر يك معناى استقلالى ( و اسمى كه به تنهايى قابل تصور است و طرف نسبت مىباشد ) دلالت مىكند و توسط هيئتش بر نسبت آن معناى اسمى و آن حدث معين به سوى يك فاعل غير معينى آن هم به نوع نسبت تامه زمانيه دلالت مىكند .
نكات تعريف : 1 . با قيد « اللفظ المفرد » لفظ مركب از تعريف خارج شد .
2 . با قيد « الدال بمادته على معنى » حروف كه داراى معناى مستقل نيستند خارج شد .
3 . با قيد « و بهيئته على نسبة » الفاظى از قبيل : زمان ، وقت ، يوم و امس را خارج كرد . قطب الدين رازى مىنويسد :
و انما قيد حدّ الكلمة بها لاخراج ما يدل على الزمان لا بهيئته بل بحسب جوهره و مادتّه كالزمان و الأمس و اليوم و الصبّوح و الغبوق فان دلالتها على الزمان بموادّها و جواهرها لا بهيئاتها بخلاف الكلمات ( أفعال ) فان دلالتها على الزمان بحسب هيئاتها بشهادة اختلاف الزمان عند اختلاف الهيئة و ان اتحدت المادة كضرب و يضرب و اتحاد الزمان اتّحاد الهيئة و ان اختلف المادة كضرب و ذهب . « 1 »
4 . قيد « الى فاعل لا بعينه » براى اين است كه اگر الى فاعل معيّن شد از مفرد بودن
هامش
( 1 ) . شرح شمسيه ، ص 27 .