نامشان هم صلوة و صوم و حج بوده ، بلكه آنها زبان ديگرى داشتند « عبرانى يا سريانى » و به زبان خودشان براى اين عبادات نامهايى انتخاب كرده بودند و اوّلين كسى كه اين الفاظ را در عربى براى آن عبادات برگزيد شارع مقدّس اسلام بود و اين دليل بر حقيقت شرعيّه مىشود نه لغوى ، و اينكه قرآن از زبان اقوام قبل واژههاى حج و صلوة و صيام را به كار برده در واقع ترجمهء كلام آنها به عربى است « مثل ما مسلمانان فارسىزبان كه از صلوة با كلمهء نماز ياد مىكنيم » نه اينكه خود اين الفاظ در ميان آنها رايج باشد . « ظاهرا اوّل از همه مرحوم آقا محمّد خراسانى فرزند مرحوم آخوند در حاشيهء كفايه اين اشكال را مطرح كرده و سپس بزرگانى از متأخّرين آوردهاند . »
گروه اوّل به اين پاسخ اعتراض كرده و فرمودهاند : اوّلا در انجيل برنا با هم لفظ « صلوت و زكوت » آمده و مخصوص اسلام و شارع مقدّس نيست « 1 » ثانيا تنها سريانى و عبرانىزبانها نبودند كه اين الفاظ را به كار مىبردند و اين عبادات را داشتند ، عرب جاهلى هم عباداتى داشته و به قول قرآن نماز آنها نزد خانهء خدا صوت و كف زدن بود
« وَ ما كانَ صَلاتُهُمْ عِنْدَ الْبَيْتِ إِلَّا مُكاءً وَ تَصْدِيَةً
« 2 » وانگهى عدّه زيادى از عربهاى شبه جزيرة العرب مسيحى بودند يا يهودى بودند و عدّهاى دنبالهرو ابراهيم خليل بودند و اين عبادات را داشتهاند ، و يقينا براى آنها در عربى لفظى به كار مىبردند « مثل ما كه در فارسى لفظ نماز و روزه و . . . را به كار مىبريم » و در تاريخ لفظ ديگرى نقل نشده است ، از مجموع اينها به اين نتيجه مىرسيم كه آنها همين الفاظ را به كار مىبردند و شارع اسلام صلّى اللّه عليه و آله نيز پيروى كرده است پس هم معانى قديماند و هم تسميه و نامگذارى قديم است و شما نمىتوانيد از اين راه مستحدث بودن را اثبات كنيد .
و امّا از دليل دوّم اين گونه پاسخ دادهاند كه : شايد پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله قبلا منظورش را به مخاطبين فهمانيده بود سپس اين الفاظ را در آيات مكّى و غيره استعمال
هامش
( 1 ) . اجود التقريرات ، ج 1 ، ص 34 .
( 2 ) . سورهء انفال ، ص 35 .