2 - هردو جديد و حادث باشند يعنى اين ماهيّات جديد هستند و از مخترعات شارع اسلامند ( آنگونه كه مخترعى اختراعى مىكند و نامى براى او انتخاب مىكند تاكنون نه اين لفظ بود و نه آن مصنوع ) و هم آن الفاظ جديد و مستحدث مىباشند و پيش از اسلام نه در لغت عرب و نه در لغات ديگر الفاظى به نامهاى صلوة ، صوم ، و حج و . . . وجود نداشته نتيجهء اين احتمال صددرصد حقيقت شرعى يا متشرّعى بودن است و ربطى به لغت ندارد .
ولى اين احتمال باطل است زيرا گيريم كه معانى و ماهيّات صومى و صلوتى و حجّى و . . . جديد التأسيس باشند ولى الفاظ مزبور قطعا جديد نيستند و قبل از پيامبر هم عربها از اين كلمات استفاده مىكردند .
3 - معنى حادث و جديد باشد يعنى شارع ماهيّت صلوة و حج و . . . را اختراع و جعل كرده است و قبلا عباداتى به اين نحو وجود نداشته ولى الفاظ قديم باشند يعنى قبلا هم لفظ صلوة و حج و . . . بوده نهايت در اصل لغت به معناى ديگر بود از قبيل دعا ، قصد ، امساك ، نمو و . . . و بعد از آمدن پيامبر صلّى اللّه عليه و آله اين الفاظ براى اين ماهيّات جديد و مخترع اسمگذارى شدند . بسيارى از طرفداران حقيقت شرعى يا متشرّعى قائل به همين احتمال هستند . و نتيجهء آن باز ثبوت حقيقت شرعى است .
4 - معانى قديم باشند و در اديان پيشين نيز اين عبادات بودهاند ولى الفاظ جديد هستند يا به اين معنى كه قبل از اسلام اصلا لفظى به نام صلوة و حج و . . . نبود كه اين باطل است و قائل ندارد . و يا به اين معنى كه قبلا نيز الفاظ مذكور بودند ولى معانى ديگرى داشتند و براى نخستين بار شارع اسلام از اين الفاظ براى آن معانى استفاده كرد و آنها را به اين اسامى ناميد كه در حقيقت تسميه و نامگذارى جديد است و گرنه خود معانى و خود الفاظ قديم مىباشند . برخى از متأخّرين طرفداران احتمال مىباشند و نتيجهء آن نيز ثبوت حقيقت شرعى يا متشرّعى است .
با عنايت به اين نكته مىگوئيم : در رابطه با قديم يا جديد بودن معانى و
خارج اصول (فارسى) — صفحة 425
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٤٢٥