قبيل : « كل انسان كاتب يا اكرم كل عالم ، يا الانسان لفى خسر » كه عنوان انسان مرآت براى افراد است و خودش استقلال ندارد ، حال اگر لحاظ المعنى آليّا و حالة لغيره موجب حرفى شدن آن گردد لازم مىآيد تمام اين عناوين كلّيهاى كه در قضايا اخذ شده و معرّف موضوعات واقعى و عنوان مشير به سوى آنها هستند . همگى معناى حرفى باشند و التزام به آن آسان نيست . « 1 »
پاسخ اشكال : منظور آخوند از آليّت ، فناء مفهومى در مفهوم ديگر است نه فناء مفهوم در مصداق يا عنوان در معنون خارجى و مورد نقض مذكور در كلام آقاى خوئى رحمه اللّه از نوع دوّم است و خلط مفهوم به مصداق شده است و شاهد مطلب تعابير خود مرحوم آخوند است كه يك جا فرموده : لا يكون المعنى حرفيّا الّا اذا لوحظ حالة لمعنى آخر . . . جاى ديگر فرموده : حاله كحال العرض فكما لا يكون في الخارج الّا فى الموضوع كذالك لا يكون هو فى الذهن الّا فى مفهوم آخر « 2 » اين پاسخ از شهيد صدر در كتاب بحوث بيان شد . « 3 »
اشكال ششم : مرحوم آقاى خوئى فرموده : اگر لحاظ المعنى حالة لغيره موجب شود كه معنا حرفى گردد لازمهاش آن است كه كلّيهء مصادر داراى معناى حرفى باشند زيرا تفاوت مصادر از اسماء المصادر در اين است كه در اسم مصدر حدث به عنوان اينكه شيئىاى از اشياء است با قطع نظر از وصف غير بودن ملاحظه شده ولى در مصادر حدث به عنوان اوصافى براى معروضات خويش ملاحظه شده ( مثل قيام بكر ، جلوس خالد ، ضرب زيد و . . . ) پس مصادر بايد حروف باشند نه اسماء . « 4 »
پاسخ اشكال : مصادر داراى مادّهاى و هيئتى مىباشند موادّ آنها براى دلالت بر ذات حدث وضع شده و هيئات آنها داراى معناى حرفى است و مثل هرحروف و
هامش
( 1 ) . حاشيهء اجود التقريرات ج 1 ص 15 - 16 .
( 2 ) . كفاية الاصول ج 1 ص 16 .
( 3 ) . بحوث فى علم الاصول ج 1 ص 235 .
( 4 ) . محاضرات ج 1 ص 62 .