چهار دليل است كه مع الاسف هيچكدام صلاحيت آن را ندارد كه مثبت حجيّت شهرت باشند .
دليل اول : فحوى يا مفهوم موافقت يا اولويت ادلّه حجيّت خبر واحد : ترديدى نيست در اينكه ادلّه حجيّت خبر واحد ، مستقيما خود خبر واحد را شامل مىشود و بر حجيّت آن دلالت مىكند . حال اگر آن ادلّه كه خواهد آمد ، خبر واحد ثقه را حجّت كنند پس به طريق اولى دليل بر حجيّت شهرت فتوايى خواهند بود . وجه اولويت اين است كه مناط حجيّت خبر واحد به بركت ادلّه حجيّت خبر ، عبارت است از افاده ظنّ يا اطمينان ، خبر واحد ثقه چون مفيد ظنّ يا اطمينان است ، لذا حجّت شده و اين مناط در شهرت فتوايى به مراتب قوىتر است ؛ زيرا اگر از قول يك راوى معمولى براى ما مظنه پيدا شود ، پس از قول هشتاد درصد فقهاء به طريق اولى چنين ظنّ يا اطمينانى حاصل مىشود . لذا مناط حجيت ، در شهرت فتوايى قوىتر و كاملتر است . پس بايد به طريق اولى ( اولويت قطعى ) حجّت باشد .
قوله : فيه ما لا يخفى : مرحوم آخوند به اين دليل دو پاسخ دادهاند :
پاسخ اول : از كجا قاطع شديد كه مناط حجيّت افاده ظنّ است ؟ آيا در خود ادلّه حجيّت خبر واحد تصريح به اين مناط شده تا منصوص العلة باشد ؟ خير ، ادلّه خواهد آمد و خواهيم ديد در آنها تصريحى به مناط حجيّت نشده است . پس مناط مذكور تنقيحى و استنباطى خواهد بود و شما از امارات و قرائنى تنقيح مناط كردهايد . آنگاه اگر تنقيح مناط قطعى بود ، باز ارزشمند بود ، ولى قطعى كه نيست . حد اكثر احتمالى و بلكه ظنّى است و شما احتمال قوى مىدهيد كه مناط حجيّت افاده ظنّ باشد و طبعا اولويتى هم كه بر اين پايه ظنّى استوار باشد ، يك اولويت ظنى خواهد بود نه قطعى . تازه اين آغاز كلام است كه از كجا خود اين مظنه به مناط حجّت باشد ؟ ما الدليل بر حجيّت اولويت ظنى ؟ پس نمىتوان به مناط مزبور اعتماد كرد .
قوله : مع ان : پاسخ دوم : در پاسخ اوّل روى عدم العلم تكيه كرديم و گفتيم كه معلوم نيست مناط حجيت ، افاده ظنّ يا اطمينان باشد ، ولى در اين پاسخ قدم را فراتر نهاده و مىگوييم كه اصلا ما قاطع هستيم كه مناط حجيت ، افاده ظنّ نيست و قطع به عدم داريم و
شرح كفاية الأصول (فارسى) — صفحة 147
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص١٤٧