مقصد ششم امارات معتبره
مقصد ششم از هشت مقصد كفاية الاصول دربارهء امارات معتبره است .
« امارات » به فتح همزه جمع امارهء و به معناى علامت و نشانه و طريق و كاشف است ؛ يعنى چيزى كه چيز ديگر را نشان مىدهد و راهى به سوى آن است . « امارة » به كسره همزه ، به معناى اميرى و فرمانروايى است و جمع آن امارت است . ( فيّومى در المصباح المنير مىگويد : و الإمرة و الامارة الولاية بكسر الهمزة . . . و الامارة العلامة و زنا و معنا . « 1 » )
امارة از نظر معناى لغوى عامّ است و بر هريك از قطع و ظنّ اطلاق مىشود ؛ زيرا قطع هم طريق به سوى واقع و كاشف از آن است . ظنّ نيز طريق به سوى واقع و نشانه است ؛ يعنى واقع را به ما نشان مىدهد ، با اين تفاوت كه طريقيت و واقعنمايى قطع ، ذاتى و عين ذات يا لازم ذات است و علم يعنى انكشاف واقع ، يا چيزى كه داراى انكشاف است . ( دو مبنا خواهد آمد . ) و نيز كاشفيّت علم تامّ و تمام است و صددرصد واقع را نشان مىدهد و احتمال خلاف ندارد . بر همين اساس ( ذاتى و تامّ بودن كاشفيّت علم ) نيازى به پشتوانه و جعل جاعل و اعتبار معتبر ندارد ، بلكه محال است كسى بتواند به علم و قطع طريقيت را اعطاء كند يا از آن بگيرد ( مبسوطا خواهد آمد ) ولى طريقيت ظن جعلى و اعتبارى است و بايد كسى به آن حجيّت را بدهد و نيز ناقص است و نياز به مكمل و متمّم دارد كه عقل مستقل يا شارع مقدس آن را حجّت كند ( در باب خود خواهد آمد . )
اما در اصطلاح اصوليون ، امارة فقط به طرق ظنيّه اطلاق مىشود و قطع را شامل
هامش
( 1 ) - المصباح المنير ، مادّه امر ، ج 1 ، ص 29 .