الجهة الرابعة طلب و اراده
چهارمين و آخرين جهت از جهات مربوط به مادّه امر پيرامون طلب و اراده است .
فعلا آن مقدارى كه مربوط به مادّه امر است مطرح مىشود و در ادامه به مبحث مهمّ طلب وارده مىرسيم به طور كلّى مفاهيمى كه در ذهن ما تصوّر مىشوند ، از سه حال خارج نيستند :
1 - پارهاى از مفاهيم فقط قابليّت دارند كه در خارج و به وجود تكوينى و حقيقى موجود شوند و تنها اين سنخ از وجود را پذيرا هستند ، ولى وجود انشائى و اعتبارى را پذيرا نيستند ، مانند همهء جواهر و اعراضى كه در خارج حقيقتا موجود هستند و مجعول به جعل و ايجاد به وجود تكوينى هستند چه به نحو جعل بسيط و چه جعل تاليفى و مركّب ، ولى قابل انشاء نيستند ، چون انشاء يعنى ايجاد معنى به لفظ و شكى نيست كه با گفتن لفظ انسان يا زيد يا درخت ، اين معانى در خارج موجود نمىشوند ، اگرچه در ذهن تصوّر مىشوند ولى ما به آن كارى نداريم .
2 - پارهاى از عناوين و مفاهيم فقط وجود انشائى و اعتبارى را پذيرا هستند و در عالم جعل و اعتبار موجود مىشوند ولى وجود تكوينى و حقيقى و خارجى ندارند . مانند كليّهء اعتبارات عقلائى از ملكيّت و زوجيّت . . . و اعتبارات و مجعولات شرعى از ايجاب و تحريم و . . . كه با اجراء صيغهء بيع ملكيّت ، انشاء و ايجاد مىشود و با گفتن
« أَقِمِ الصَّلاةَ » *
وجوب صلاة ايجاد مىشود .
3 - پارهاى از مفاهيم هر دو سنخ از وجود را پذيرا هستند ، هم فرد حقيقى و خارجى و