ج ) تصوير جامع
قوله : و منها : مقدمه سوم از مقدمات پنجگانه صحيح اعم در رابطه با تصوير قدر جامع است :
مرحوم آخوند مىفرمايد : هريك از دو گروه ( صحيحىها و اعمىها ) از تصوير قدر جامع ناگزيرند وجه لابديّت آنست كه : خصوص صحيحه از صلاة مثلا داراى مراتب و درجات و افرادى است :
به لحاظ امكنه : در هر مكانى نمازى واجب يا مستحب است .
به لحاظ ازمنه : در هر زمان و وقتى نماز خاصى واجب يا مستحب است .
به لحاظ افراد : بر هر فردى نمازهايى واجب است .
به لحاظ حالات : در هر حالى از سفر و حضر ، اختيار و اضطرار ، تمكن و عجز و . . . نمازى واجب است و بالجمله از نماز كامل داراى تمام اجزاء و شرائط گرفته تا نمازى كه همه چيز آن با اشاره برگزار مىشود ، هركدام از اينها در شرائط خاصى واجب يا مستحب مىباشند .
و خصوص فاسدهء آن نيز مراتب بىشمارى دارد .
ضابطه كلى آنست كه : به تعداد هر جزء يا شرط كه عمدا يا سهوا كم يا زياد شود يك مصداق نماز فاسد درست مىشود و اعم از صحيح و فاسد هم به مراتب ، مراتبش از مراتب خصوص صحيح يا فاسد بيشتر است زيرا اعم از آن دو بوده و تمام مراتب صحيح و فاسد را شامل مىشود . حال با اين همه مراتب اين سؤال مطرح مىشود كه دلالت نماز بر اين مراتب متعدد چگونه است ؟
بر مبناى صحيحى كه صلاة فقط بر مراتب صحيحه اطلاق مىشود ، چه نوع اطلاقى است ؟ از نوع حقيقت است يا مجاز ؟ و . . .
[ بر مبناى صحيحى صلاة فاسد اصلا صلاة نيست و ماهيت ديگرى است ] .
بر مبناى اعمى كه بر همه مراتب وسيع اطلاق مىشود چگونه اطلاقى است ؟
احتمالات در مسئله زياد است و بعدا در مقدّمه چهارم از مقدّمات اين مبحث خواهد آمد ، و جا داشت آن مقدمه جلوتر ذكر شود .