اكرم العلماء الّا الفساق منهم و الّا عدولهم در اينجا تخصيص لغو است و يا عام لغو مىشود و صدورش از مولاى حكيم قبيح است .
2 - گاهى هر دو مخصص لفظى منفصل هستند مثل اينكه اول فرموده اكرم العلماء ، سپس فرموده : لا تكرم زيدا و بار ديگر فرموده : و لا تكرم خالدا در اينكه قطعا حكم اين نيست كه اوّل عام را با احد الخاصين ملاحظه كنيم و سپس عام مخصص را با خاص ديگر تا ببينيم چه نسبتى دارند زيرا كه ترجيح بلا مرجح است و هر دو مخصص در عرض هم هستند آنگاه اگر از تخصيص عام به هر دو محذورى پيش نيايد به هر دو تخصيص مىزنيم مثل مثال مذكور و گرنه قواعد متعارضين پيش مىآيد و مطلب همان است كه مرحوم شيخ با مثال بيان كردند .
3 - و گاهى هر دو مخصص لبى [ اجماع - سيره - حكم عقل ] هستند يعنى اول فرمود : اكرم العلماء سپس اجماع قائم شد يا عقل حكم كرد به اينكه اكرام زيد عالم واجب نيست و دوباره هم دليل لبى ديگر فرد ديگرى را اخراج كرد در اين فرض هم حكم اينست كه هر دو دليل خاص در عرض هم هستند و هيچكدام اولويت ندارد كه اول عام را با او تخصيص بزنيم . سپس عام مخصص را با آن ديگرى نسبتسنجى كنيم چرا كه اين ترجيح بلا مرجح است و لذا اگر چنانچه تخصيص عام به هر دو محذورى نداشت هر دو را مخصص قرار مىدهيم و الّا قواعد تعارض را پياده مىكنيم و در تمامى اين صور مطلب همان است كه مرحوم شيخ انصارى ذكر كردند
4 - و گاهى يكى از دو مخصص لبى و ديگرى لفظى متصل است مثلا اول فرمود : اكرم العلماء الّا زيدا سپس اجماع هم قائم شد بر اخراج بكر در اينجا هم به عقيدهء فاضل نراقى فرقى ميان مخصص لبى و لفظى متصل نيست و لبى را به منزله متصل مىداند كما سيأتى در صورت محل بحث و باز اگر تخصيص به هر دو محذورى ندارد تخصيص مقدم است و الّا . . . الكلام الكلام
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 240
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٢٤٠