در اينگونه موارد تشخيص مشكل است [ آنگاه بايد گفت اگر كسى معتقد است كه تقديم خاصى بر عام از باب قوت دلالت است در اينگونه موارد بايد به سراغ مرجحات و قواعد تعارض برود و اگر كسى معتقد بود كه اين تقديم از باب قرينيت است كه عرفا خاص قرينه بر عام است البته مىگويد خاص مقدم است من باب تقديم القرينة على ذى القرينه اقوى باشد يا نه . ]
قوله : و منها :
مسئله چهارم از مسائل مرجحات نوعيهء اظهر بر ظاهر :
مىدانيم كه يك سلسله جملات داراى مفهوم مخالفت هستند از قبيله جملهء حصريه ، غائيه ، شرطيه ، وصفيه على قول و . . . آنگاه اگر چنانچه پارهاى از اين جملات ذوات المفهوم با برخى ديگر تعارض كردند كدام از حيث دلالت بر مفهوم اقوى و اظهر و مقدم بر ديگرى است ؟ مثلا فرض كنيد جملهء شرطيهاى داريم كه مىگويد : يحرم اكرام الفساق ان كانوا جهالا مفهومش اينست كه اگر فاسقى جاهل نبود يعنى عالم بود اكرامش حرام نيست از طرفى هم جملهء حصريهاى داريم كه مىگويد : انّما يجوز اكرام العالم العادل كه مفهومش اينست : فاكرام العالم الفاسق لا يجوز اى يحرم ، اين مفهوم با آن مفهوم شرط تنافى دارند يا جمله غائيه اى داريم كه مىگويد : يجوز اكرام العالم ما دام عادلا كه مفهومش اينست كه وقتى فاسق شد اكرامش حرام است و باز هم با مفهوم شرط تعارض مىكنند يا جمله وصفيهاى داريم كه مىگويد : يجوز اكرام العالم العادل كه مفهومش اينست كه اكرام عالم فاسق حرام است و باز هم با مفهوم شرط تنافى پيدا مىكنند حال كداميك از اين مفاهيم اقوى و اظهر است ؟ مشهور برآنند كه در قدم نخستين مفهوم الحصر از ساير مفاهيم اظهر است و لذا برخى مدّعى شدهاند كه دلالت ادوات حصر بر معناى مذكور بالمنطوق است يعنى اينقدر ظهور قوى است كه امر بر بعضى مشتبه شده و پنداشتهاند كه اين دلالت پيش از آنكه