( تنبيه هفتم ) ( يا اصالة تاخر الحادث )
تنبيه هفتم از تنبيهات استصحاب پيرامون اصلى است كه در لسان اصوليين به عنوان اصالة التأخر معروف گرديده مرحوم شيخ در رابطه با اين اصل به دو بيان بحث و بررسى مىكنند :
1 - بيان اجمالى
2 - بيان تفصيلى
امّا بيان اجمالى : مكرّر گفتهايم كه در باب استصحاب متيقن سابقى داريم كه مستصحب ما است و در زمان سابق يقين به آن داشتيم [ خواه امر وجودى باشد كه يقين به وجودش داشتيم و يا امر عدمى كه يقين به عدم او داشتيم و نيز خواه موضوع خارجى باشد يا حكم شرعى و . . . ] و مشكوك لاحقى داريم كه شك در بقاء و ارتفاع همان امر سابق باشد .
امّا گاهى متيقن سابق يا مستصحب ما در زمان لاحق مشكوك البقاء و الارتفاع است رأسا و بقول مطلق [ در مقابل قسم بعدى ] فى المثل تا به امروز يقين به وجوب داشتيم و از حالا به بعد شك داريم كه آيا وجوب همچنان باقى است يا مرتفع شد ؟
يا مثلا تا به حال يقين به حيات زيد ، عدالت بكر و . . . داشتيم و از حالا به بعد شك مىكنيم و . . . كليه مباحثى كه تا به حال در باب استصحاب عنوان شد مربوط به همين قسم بود و معلوم شد كه اين استصحاب جارى مىشود البته اگر اثر شرعى داشته باشد آن هم با مبانى مختلفهاى كه ذكر شد از اصل مثبت و غير آن . . .
و گاهى مستصحب ما در جزئى و بخشى از زمان لاحق مشكوك البقاء و الارتفاع است ولى در ما بعد اين مقطع زمانى از ازمنهء لاحقه مقطوع الارتفاع است