اينكه حجيت فلان امر ظنى نسبت بعضى از آثار است نه همهء آثار كه مرحوم شيخ سه مورد از آن موارد را ذكر مىكنند :
الف : مىدانيم كه از ديدگاه شرع مقدس در موضوعات بيّنه [ شهادت عدلين ] معتبر است و خبر عدل واحد معمولا كفايت نمىكند حال اگر فرضا دليلى دلالت كرد بر اينكه با شهادت عدل واحد هم دخول ماه رمضان ثابت مىشود و بر شما واجب است روزه بگيرد اين خبر عدل واحد براى ما مظنه مىآورد و اين ظن لوازمى دارد :
1 - ظن به هلال رمضان
2 - ظن به وجوب صوم و حرمت افطار
3 - ظن به اينكه با گذشت سى روز از اين تاريخ ماه رمضان به پايان مىرسد [ چون شهور هلاليه حد اكثر سى روز مىباشند ] .
4 - ظن به دخول شوال پس از سى روز
5 - ظن به وجوب افطار و حرمت امساك در روز سى و يكم و . . . امّا از اين لوازم تنها دو لازم اوّل بر اين خبر واحد مترتب مىشود و لوازم ديگر مترتب نمىشود و حق نداريم پس از سى روز افطار كنيم بلكه آن دسته از آثار يا بايد به بيّنه ثابت شود و يا به شياع و يا به اينكه خود شخص هلال شوال را رؤيت كند پس ما بين آثار تبعيض قائل شديم امّا لدليل خاص .
ب : فرض بفرمائيد در حديث موثقه آمده بود :
فى من يعير ثوبه الذمى و هو يعلم انه يشرب الخمر و ياكل لحم الخنزير قال فهل على ان اغسله فقال ( ع ) : لا لانك اعرته اياه و هو طاهر و لم تستيقن انه نجسه .
ما به بركت اين خبر ثقه ظن به دو امر پيدا مىكنيم :
1 - طهارت اين ثوب در ظاهر و عدم حاجت به شستن آن .
2 - حجيت استصحاب .
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 307
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٣٠٧