10 - آثار شرعيه بلاواسطه : حيات زيد را استصحاب كردن و وجوب نفقه زوجه و . . . را نتيجه گرفتن .
11 - آثار شرعيه مع الواسطه : حيات را استصحاب كردن و رشد و نمو را نتيجه گرفتن سپس وجوب تصدق را نتيجه گرفتن .
12 - ملزومات : با مايعى وضو ساختيم كه مردّد بود بين آب و بول در اينجا شك مىكنيم كه آيا اعضاء وضو پاك است يا نجس ؟ آيا طهارت باطنيه حاصل شد يا خير ؟ دو استصحاب قابل جريان است :
1 - استصحاب بقاء نجاست كه داراى دو اثر است يكى بقاء حدث باطنى و ديگرى حدوث خبث .
2 - استصحاب بقاء طهارت اعضاء وضو كه اين نيز دو اثر دارد يكى بقاء طهارت و ديگرى عدم حدوث خبث حال اگر استصحاب اول را جارى كنيم و نتيجه بگيريم اثبات ملزوم نجاست را كه بوليت اين مايع باشد يا استصحاب دوّمى را جارى كنيم و نتيجه بگيريم مائيت اين مايع را كه ملزوم است در هر حال با استصحاب اثبات ملزوم شده .
13 - ملازمات : بقاء رشد و نمو جسمانى را استصحاب كنيم و نتيجه بگيريم بقاء رشد عقلانى را يا انبات لحيه را و . . . كه اين امور با رشد جسمانى ملازم و همه معلول علت ثالثه يعنى حيات زيد هستند و هيچكدام علت و معلول يكديگر نيستند .
14 - مقارنات اتفاقيه : علم اجمالى داريم به اينكه يا زيد مرده و يا بكر حال استصحاب مىكنيم بقاء حيات زيد را نتيجه مىگيريم موت بكر را و بالعكس حال ميان حيات زيد و موت بكر هيچگونه ملازمهاى نيست و ممكن است هر دو زنده باشند يا هر دو بميرند ولى در اثر علم اجمالى اتفاقا و تصادفا و به صورت قضيه شخصيه حيات زيد مقارن شده با موت بكر و . . . پس از عنايت به امثله اين صور چهاردهگانه وارد مىشويم در بيان احكام آنها :
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 290
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٢٩٠