( تنبيه ششم ) ( اصل مثبت )
تنبيه ششم از تنبيهات دوازدهگانه باب استصحاب پيرامون اصل مثبت است كه تا به حال مكرّر اسم آن را شنيده ولى از رسم آن بىخبر ماندهايم ولى به يارى خداوند در اين تنبيه از اين بىخبرى درخواهيم آمد قبل از ورود به اصل بحث نكاتى را بعنوان مقدّمه تقديم مىداريم :
نكتهء اوّل : مشهور متأخرين در اين مقام دو بحث دارند يكى تحت عنوان مثبتات امارات ظنيه و ديگرى تحت عنوان مثبتات اصول عمليّه و معمولا قسم اوّل را جارى و قسم ثانى را غير جارى دانستهاند و مورد بحث همين قسم است آن هم اختصاص به استصحاب ندارد بلكه در كليه اصول عمليه اصل مثبت مطرح و مورد بحث است ولى مشهور اين بحث را در باب استصحاب مطرح مىكنند و بقيه اصول را بدان عطف مىكنند يعنى هركسى در استصحاب هر قولى را پذيرفت در ساير اصول هم كذلك .
نكته دوّم : مكرر گفتهايم كه در باب استصحاب دو مبنا وجود دارد يكى مبناى مشهور قدما كه استصحاب را از امارات ظنيه دانسته و به حكم عقل به مناط افادهء ظن به بقاء حجت مىدانند و ديگرى مبناى مشهور متأخرين كه استصحاب را از اصول عمليه و به حكم اخبار به مناط تعبد حجت مىدانند حال بر مبناى اوّل اصل مثبت حجت است كما سيأتى تفصيلا ولى سخن در حجيت اصل مثبت بر مبناى دوّم است .
نكتهء سوّم : شارع مقدس و خداى حكيم داراى دو مقام است يكى مقام شارع بما هو خالق كه به اين اعتبار خلق و آفرينش جميع موجودات با جميع آثار و خواص عقليه و عاديهاى كه دارند در دست او است و به قدرت و ارادهء او آفريده مىشوند و چيزى از حيطهء قدرت حق خارج نيست او است كه هرچه