موجود است و قطعا تكليف هم باقى است و شك نداريم تا استصحاب كنيم پس اين فرمايش مرحوم شيخ خدشه دارد سپس مرحوم آشتيانى در مقام توجيه و تفسير برآمده و فرموده مراد استاد علّامه جناب شيخ اعظم ره اينست كه علم اجمالى داشتيم به وجوب ظهر يا جمعه مثلا سپس به متابعت از اين علم يكى از دو طرف علم اجمالى را انجام داديم و الآن ديگر علمى در كار نيست نه تفصيلا و نه اجمالا لذا شك مىكنيم كه آيا تكليف باقى است يا نه ؟ جاى استصحاب بقاء است هذا هو مراد الشيخ ره .
سپس مرحوم شيخ فرموده : و لكن اين استصحاب هم اوّلا على فرض جريان از محلّ بحث ما خارج است چون مستصحب ما كه بقاء تكليف يعنى همان وجوب واقعى باشد از احكام شرعيه است نه عقليّه و بحث ما در احكام عقليه است .
و ثانيا تازه در همين مورد هم استصحاب تكليف جارى نمىشود به بيانى كه ذيلا در جواب از استصحاب اشتغال خواهد آمد .
3 - در مبحث شبهات بدويّه مشهور اصوليين برائتى شده و براى اثبات آن از زبان مرحوم شيخ ره به ادلّهء اربعه يعنى كتاب ، سنت ، اجماع و حكم عقل تمسك شد در آخر فرمودند : و قد يستدل للبراءة بوجوه غير ناهضة يعنى گروهى براى استصحاب برائت به يك سلسله ادلّهء غير قابل قبول تمسك كردهاند كه يكى از آنها همين استصحاب برائت بود به اين بيان : قبل از شريعت يا بعد از آن ولى قبل از اطلاع مكلف از شريعت نسبت به حرمت استعمال دخانيات مثلا [ شبهه تحريميه ] و نسبت به وجوب غسل جمعه و وجوب دعا عند رؤية الهلال [ شبهات وجوبيه ] قطع به برائت ذمه داشتيم حال پس از آمدن شريعت و بيان واجبات و محرمات نسبت به بقاء برائت اصليه و ازليه نسبت به موارد فوق و امثال آنكه هرچه گشتيم بيانى نيافتيم شك مىكنيم كه آيا الآن هم همان برائت ذمه اصليه باقى است يا مرتفع شده و اشتغال ذمه آمده ؟ گروهى
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 248
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٢٤٨