ارتباط داشت همان دو مثال جلوس و صوم بود كه از مقيدات به زمان بود و به نظر ما در اينگونه موارد استصحاب جارى نمىشد ولى به نظر اين فاضل معاصر استصحاب جارى شده و با معارضه ساقط مىشد البته مثالهاى ديگرى هم ايشان آوردند كه مرحوم شيخ آنها را نيز مورد بررسى قرار خواهند داد .
قوله : اقول :
مرحوم شيخ در مقام جواب مىفرمايند : اين فاضل بزرگوار در سه امر دچار اشتباه شده كه ما به ترتيب آنها را ذكر مىكنيم :
اشتباه اوّل ايشان اينست كه در دو مثال جلوس و صوم ميان ظرفيت و قيديت زمان خلط نمودهاند و حكم يكى را به ديگرى سرايت دادهاند ، بيان ذلك :
ما از ايشان سؤال مىكنيم : شما در اين دو مورد زمان را قيد براى حكم يا متعلّق [ حكم يعنى وجوب ، متعلق يعنى جلوس يا صوم كه فعل اختيارى مكلف است ] مىدانيد ؟ يا صرفا آن را ظرف مىشماريد ؟ ويژگى قيد بودن اينست كه مكثر موضوع است يعنى عقلا و عرفا و شرعا موضوع واجد قيد با موضوع فاقد قيد و واجد قيد ديگر دو موضوع محسوب مىشوند .
فى المثل وجوب صوم مقيد به روز جمعه با وجوب صوم مقيد به روز شنبه دو وجوب و دو موضوع جداگانه به حساب مىآيند كه ارتباط به هم ندارند بلكه تكليف در هركدام استقلالى است نه اينكه وجوب يوم السبت ادامه و استمرار همان وجود يوم الجمعة باشد .
و ويژگى ظرف بودن آنست كه مكثر موضوع نيست بلكه موضوع اصل ذات و طبيعت است كه گاهى در اين زمان موجود است و گاهى در آن زمان مثلا وجوب يك حقيقت است كه همچنان استمرار دارد امروز واجب است فردا واجب است و . . . يا مثلا زيد يك حقيقت است كه امروز موجود است و فردا موجود است و . . . و ازمنهء مختلفه ظروف زمانيه اين وجود واحد هستند .
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 227
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٢٢٧