مىشود ؟ شبهه در مفهوم عنوان فوق است ولى مكلف وضع خود را مىداند كه الآن از هر چهار نماز در سه نماز شك مىكند .
و منظور از شبهه مصداقيه آنست كه معناى كثير الشك را مىدانيم كه به كسى گويند كه از هر پنج نماز در چهار تا شك كند ولى اين شخص وضع خود را نمىداند كه آيا امروز هم مثل ديروز از هر پنج نماز در چهار تا شك مىكند يا حالا فرق كرده و قدرى بهتر شده و از هر پنج نماز در سه نماز شك مىكند ؟ البته گاهى هم ممكن است شبهه در شبهه باشد يعنى هم شبههء مفهوميه دارد و هم مصداقيه كما اينكه در موردى ممكن است هيچكدام صادق نباشد .
ج : مىدانيم كه با آب مضاف وضو و غسل و تطهير حاصل نمىشود و آن نيز مراتبى دارد حال در خارج مايع مضافى داريم مثلا گلاب و مىدانيم كه داراى طعم و بوى مخصوصى است پس از مدتى مقدارى آب با آن مخلوط نموديم و بخش عمده آن طعم و بوى از بين رفته حالا شك مىكنيم كه آيا مضاف بودن همچنان باقى است منتها از مرتبهء قويه به ضعيفه تبديل شده و يا مضاف بودن به كلى منتفى شده و به آب مطلق تبديل شده ؟ باز هم عند العرف شك در بقاء صدق مىكند و مجراى استصحاب است اگرچه برحسب دقت عقلى موضوع عوض شده است ولى مناط عرف است نه عقل دقّى فلسفى موشكاف .
قوله : و لذا لا اشكال :
بر همين اصل كه ضابطه در استصحاب ديد عرف است مىگوئيم :
استصحاب اعراض از قبيل رنگها - مزهها و . . . [ غير از حركت و مشى و تكلم و . . . كه در تنبيه ثانى خواهد آمد ] جارى مىشود حتى بر مبناى اشاعره بيان ذلك :
در رابطه با بقاء يك عرض در يك محل مثل بقاء رنگ در جسم ميان متكلمين دو قول است :
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 182
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص١٨٢