( حديث پنجم )
قوله : و منها :
پنجمين حديث از احاديث خاصه حديث آب است : الماء كله طاهر حتى تعلم انه نجس اين حديث نيز همانند كل شىء طاهر حتى تعلم است كه جمله غائيه است و داراى دو احتمال است و از لحاظ حكم كه طهارت باشد و غايت كه حتى تعلم باشد با حديث قبلى يكى است و در حقيقت مصداقى از مصاديق آنست چون آنجا كل شىء موضوع بود و اينجا الماء موضوع است و ماء نيز شيئى از اشياء است .
با اين حساب سؤال مىشود كه چرا مرحوم شيخ آن را جداگانه ذكر فرموده ؟
جوابش اينست كه : در حديث قبل موضوع كل شىء است و اى چهبسا شيئى كه برحسب خلقت اصليه و اوّليهاش مشكوك الحكم باشد نظير مدفوع پرندگان حرام گوشت كه قبلا هم مثل مىزديم و لذا متناسب با قاعده طهارت بود ولى در اين حديث موضوع آب است و آب برحسب خلقت اصليه پاك است و اين پاكى حكم واقعى آنست پس حالت سابقه غالب آبها محرز است كه يك زمانى حتما پاك بوده منتها گاهى در اثر عروض عوارض انسان شك مىكند كه اين آب نجس شد يا بر طهارت باقى است آن هم گاهى شبهه موضوعيه است مثل اينكه نمىدانيم اين آب درون كاسه با نجس ملاقات كرد يا نه و گاهى شبهه حكميه است مثل اينكه نمىدانيم آب چاه در حكم آب قليل است تا به مجرد ملاقات با نجس متنجس شود يا در حكم آب كثير است كه به مجرد ملاقات منفعل نشود ؟ در هر حالت سابقهء آن محرز است آنگاه به حكم الماء كله طاهر حكم مىكنيم به بقاء همان طهارت سابقه .