1 - آنهائى كه مغيا به غايتى نيستند و هو الاكثر از قبيل الخمر حرام - الغصب حرام .
2 - آنهائى كه مغيا به غايتى هستند خود اين قضاياى مغيات در تقسيمى دو قسم مىشوند .
1 - قضاياى واقعيه يعنى قضايائى كه مبين احكام واقعيه هستند تا غايت معيّنى مثل الثوب طاهر الى ان يلاقى النجس كه طهارت ثوب در اسلام حكم واقعى اولى است ولى تا زمان ملاقات با نجس كه پس از ملاقات نجاست آن يك حكم واقعى است يا مثلا الماء طاهر الى ان يلاقى النجس ، اتموا الصيام الى الليل و . . .
2 - قضاياى ظاهريه يعنى قضايائى كه مبين احكام ظاهريه هستند تا غايت معيّنى مثل كل شىء طاهر حتى تعلم انه قذر ، كل شىء حلال حتى تعلم انه حرام ، كل شىء مطلق حتى يرد فيه نهى او امر و . . .
حال قضاياى مغيات به هريك از دو قسمش كه واقعى و ظاهرى باشند اين گنجايش و قابليت را دارند كه هريك از دو معناى مذكور از آنها اراده شود يعنى ممكن است مقصود متكلم از اين كلام صرفا و صرفا اصل اثبات محمول براى اين موضوع باشد تا اين غايت و كارى به استمرار آن نداشته باشد .
حال اثبات واقعى باشد كما فى القضايا الواقعية و يا ظاهرى باشد مثل حديث مورد بحث ما كه منظور اين باشد كه كل شىء شك فى طهارته و نجاسته فهو محكوم شرعا بالطهارة ظاهرا الى ان يحصل العلم بالقذارة بنابراين احتمال حديث مذكور دليل بر قاعدهء طهارت مىشود و ممكن است مقصود متكلم اثبات استمرار اين محمول باشد پس از فراغت از اصل ثبوت المحمول للموضوع حال در قضاياى واقعيه باشد و يا ظاهريه مثل مورد بحث ما كه منظور اين باشد كه كل شىء يقينى الطهارة سابقا طاهر اى مستمر الطهارة الى ان يحصل العلم بالقذارة .
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 139
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص١٣٩