كه آيا اين صوم واجب است يا خير ؟ [ ما دو قسم يوم الشك داريم :
1 - يوم الشك از اوّل ماه رمضان به اينكه 29 روز از ماه شعبان سپرى شده و ما نمىدانيم كه آيا فردا اوّل ماه مبارك رمضان است يا آخر ماه شعبان ؟ در اثر اينكه نمىدانيم آيا ماه شعبان ناقص و 29 روزى است يا كامل و سى روزه ؟
آيا در اين روز روزه گرفتن واجب است يا خير ؟
2 - يوم الشك از آخر ماه رمضان يعنى 29 روز از رمضان گذشته و نمىدانيم آيا فردا روز سىام ماه رمضان است يا اوّل شوّال ؟ چون نمىدانيم ماه رمضان كامل است يا ناقص ؟ حال آيا صوم اين روز واجب است يا نه ؟ ]
امام ( ع ) در جواب مرقوم فرمودند : اليقين لا يدخله الشك ، صم للروية و افطر للروية كيفيت استدلال : سؤال : آيا اين حديث دليل بر استصحاب است ؟ يا دليل بر قاعدهء احتياط ؟ يا هر دو ؟
جواب : مرحوم شيخ مىفرمايد : اگر امام ( ع ) بدنبال كبراى كلّى اليقين لا يدخله الشك فقط مىفرمودند : افطر للروية و تنها افطار للروية را بر اين قاعده متفرع مىنمودند امكان داشت كه كسى بگويد منظور امام از اليقين لا يدخله . . . قانون اشتغال است يعنى شما كه يقين به اشتغال ذمه به صوم داريد بايد احتياط كنيد يعنى كارى بكنيد كه يقين به فراغ ذمه تحصيل كنيد و به شك در فراغت قانع نباشيد .
و لا ريب در اينكه تحصيل فراغت يقينيه و احتياط كردن به اينست كه تا رؤيت هلال نشده بايد روزه را ادامه بدهيم پس بايد فردا را هم روزه بداريم فان اليقين بالبراءة لا يدخله و لا يزاحمه الشك فى برائت الذّمّه .
و لكن امام ( ع ) دو مطلب را برآن كبراى كلى متفرع كردند .
1 - همين افطر للرؤية را
2 - صم للرؤية را و اين دوّمى با قانون اشتغال نمىسازد و قرينه است كه مراد از اليقين قاعده اشتغال نباشد و گرنه تفريع صحيح نيست زيرا كه در يوم
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 132
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص١٣٢