كه مورد بحث ما است قائل شويد به وجوب احتياط يعنى اتيان اكثر و جزء مشكوك ؟
قوله : قلت :
قبل از بيان جواب دو مطلب را كه مكرّر در كلام شيخ به آن دو اشاره شده ذكر مىكنيم :
1 - فرق اساسى باب اقل و اكثر با باب دوران بين المتباينين در اينست كه در دوران بين متباينين علم اجمالى منحل نمىشود بلكه همچنان به قوت خويش باقى است و لذا مقتضى احتياط هم هست ولى در باب اقل و اكثر علم اجمالى بدوى است يعنى در به دو نظر انسان مىپندارد كه علم اجمالى دارد ولى با مختصر دقّتى مىيابيم كه يك علم تفصيلى نسبت به اقل داريم و يك شك بدوى نسبت به اكثر و لذا نسبت به اكثر علمى نيست تا سبب احتياط شود
2 - نسبت به اقل كه علم تفصيلى به وجوبش داريم يعنى على كل حال بايد اتيان كنيم و اگر ترك كنيم عقاب هست اين مطلب مجهول است كه آيا وجوب نفسى و استقلالى دارد يا وجوب ضمنى و مقدّمى ولى خوشبختانه در معيار حكم عقلى اينها فرقى و تأثيرى ندارد مهمّ اصل عقاب داشتن است و اصل وجوب است كه سبب مىشود عقل انسان را به سمت انجامش تحريك كند و او را بر ترك مستحق عقوبت بداند با حفظ اين دو مطلب جواب ما اينست كه :
در باب متباينين جهل تفصيلى به همان دو مدرك و سندى كه ذكر شد نتوانست مانع شود از تنجّز خطاب و وجوب احتياط ولى خوشبختانه در باب اقل و اكثر جهل تفصيلى به حكم عقل مانع است همانطورىكه
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 85
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٨٥