لا تكرم الصرفيين ، لا تكرم الفلاسفة و . . . و تنها در تحت عام مجتهدين باقى ماندهاند .
2 - و گاهى يك يا چند تخصيص اندك است ولى عناوين بزرگ و جامع بوده و باصطلاح كثرت مخرج و مخصّص است نه اخراج .
فى المثل اوّل گفته اكرم الناس سپس فرموده الّا الفساق منهم كه برحسب ظاهر يك تخصيص بيش نيست ولى از لحاظ معنا مصاديق فراوانى دارد و صدها برابر عدول مصداق دارد .
حال مىگوييم : تخصيص اكثر از نوع اوّل قبيح و مستهجن و موجب سستى تمسك به عموم مىگردد ولى تخصيص اكثر از نوع دوّم لطمهاى به عموميت نزده و آن را موهون نمىسازد چه مانعى دارد كه ما نحن فيه از اين قبيل باشد ؟
و بقول مرحوم آشتيانى : فاذا جوزنا ذلك و انّ - المخاطبين كانوا عالمين به و ان لم نعلم به لا يجوز الحكم بطروّ الوهن فى العموم پس به حمد الله اين مشكل عمده را مرتفع ساختيم .
قوله : و من هنا :
از همين باب كثرت تخصيص به عنوان واحد جامع است موارد ذيل : المؤمنون عند شروطهم كه شروطهم جمع مضاف و مفيد عموم است و معناى كلام اينست كه هر شرطى و التزامى لازم الوفاء است ولى شروط لازمه در ضمن عقد جايز و كليه شروط غير لازمه خارج شده و باقىمانده شروط لازمهاى كه در ضمن عقد لازم واقع شوند ولى لطمهاى به عموم عام نمىزند .
اوفوا بالعقود كه العقود جمع با الف و لام و مفيد عموم است ولى از
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 410
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٤١٠