عبادت معتبر ندانيم و گرنه با تمكن از تحصيل آن جاى احتياط نيست .
ولى بعدا با كلمهء و الانصاف [ كه دليل پنجم مرحوم شيخ است ] مىفرمايند : با تمكن از تحصيل علم تفصيلى و با قدرت بر امتثال تفصيلى نتوان به احتياط بسنده كرده و عمل را تكرار نمود و اين مطلب را با سه دليل اثبات مىكنند :
1 - ما يقين نداريم به اينكه اين نحو از اطاعت يعنى اطاعت اجمالى هم كافى باشد و احتمال قوى مىدهيم كه در عبادات امتثال تفصيلى لازم باشد يعنى اينكه مكلف در هنگام اشتغال به عمل آگاه باشد به اينكه معينا همين عمل برعهدهء او آمده و بر وى واجب شده و با احتياط اين امر حاصل نمىشود و هنگامى كه شك كرديم در لزوم قصد وجه جزمى البته قبلا در نعم لو شك ذكر شد كه بايد جانب احتياط را مراعات نمود يعنى ابتدا به سراغ امتثال تفصيلى بايد رفت آنگاه اگر ميسّر نشد نوبت به احتياط مىرسد
2 - قوله : و لذا :
سيرهء مستمرّه مسلمين هم در طول تاريخ بر اين بود كه با تمكن از امتثال تفصيلى به احتياط و امتثال اجمالى و به عبارت ديگر به تكرار عمل تا آنجا كه واقع را احراز كنند اكتفا نمىكردند بلكه پيوسته بدنبال امتثال تفصيلى بودند .
3 - قوله : بل :
در كثيرى از موارد احتياط كردن و تكرار عمل تا آنجا كه حتما به واقع رسيده و واجب واقعى را امتثال كنيم مستلزم بازيگرى با فرمان مولى است كه عقلا و نقلا قبيح و فاعل آن مذموم شمرده مىشود .
فى المثل شخصى قبله را به تفصيل نمىشناسد و فقط علم اجمالى
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 277
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٢٧٧