عمل مطلوب مولى نيست بلكه عملى كه داراى روح باشد مطلوب است و بايد با ويژگيهاى ذيل انجام پذيرد تا غرض مولى حاصل شود :
الف : مع قصد القربة باى مرتبة من مراتبها
ب : مع قصد التمييز اذا كان مشتركا
ج : مع قصد الوجه اى الوجوب او الندب او وجه الوجوب [ مصلحت ملزمه ] او الندب [ مصلحت غير ملزمه ] جزما و حين العمل [ عند مشهور المتقدمين ] و با فرض اعتبار و اشتراط اين امور واضح است كه در احتياط كردن قصد وجه جزمى و قصد تميز منتفى است يعنى مكلف به هر عملى كه مىرسد نمىداند آيا واجب واقعى همين است تا قصد وجوب كند يا خير ؟ فى المثل به ظهر كه مىرسد مردّد است به جمعه كه مىرسد مردّد است ، به سوره كه مىرسد مردّد است و . . .
و روى همين اصل مشهور قدما فرمودهاند : بر مكلف مجتهد فرض و لازم است كه در تعبديات نخست به سراغ طرق معتبرهء شرعيه رفته و به طريق احتياط بسنده نكند بلكه فحص و بحث نمايد آنگاه بعد از تحقيق و بررسى اگر چنانچه دليل معتبرى علمى يا ظنى بر وجوب يا استحباب يا وجوب اين يا آن پيدا كرد از دليل متابعت كند و همان عمل معين را به قصد وجه جزمى انجام دهد و خلاصه اگر ميسور است بايد علم يا ظن تفصيلى تحصيل كرده و امتثال تفصيلى تحويل مولى بدهد و حق ندارد قبل از فحص به سراغ احتياط برود لمنافاته مع نية الوجه الجزمى
و اگر بعد از بحث و بررسى از آگهى بر دليل معتبر مأيوس شد و همچنان واقع در هالهاى از ابهام فروماند آنگاه است كه نوبت به احتياط مىرسد چه واجب يا مستحب زيرا كه با فرض عدم تمكن از تحصيل علم يا
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 268
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٢٦٨