و مطلب دوم در رابطه با شبهات وجوبيه بود كه تا به حال تفصيلا با تنبيهات هركدام بحث شد
و امّا مطلب سوّم و آخرين مطلب از مطالب علم اجمالى و شك در مكلف به راجع به دوران بين المحذورين است بيان مطلب : بطور كلّى دوران بين المحذورين سه شعبه دارد :
1 - گاهى به اين شكل است كه هر دو طرف احتمال مربوط به شىء واحد و آن هم راجع به فعل و ترك آنست فى المثل دفن ميت كافر در اسلام يا واجب است و يا حرام يا بايد انجام دهيم و يا بايد ترك كنيم كه هر دو مربوط به دفن ميت كافر است .
2 - و گاهى دو طرف شبهه مربوط به دو امر است منتها به اين شكل كه يا اين عمل واجب است و آن ديگرى حرام نيست و يا آن ديگرى حرام است و اين يكى واجب نيست كه نفى و اثبات همراه است اين دو صورت را دوران بين الوجوب و الحرمة مىگوئيم چون شبهه در اصل نوع تكليف است كه آيا وجوبى هست يا خير ؟ حرمتى هست يا خير ؟
و لو جنس را كه الزام است مىدانيم و حكم اين دو صورت در مطلب سوم از مطالب شك در اصل تكليف تبيين شد كه عبارت بود از تخيير المكلّف بين الفعل و الترك .
3 - و گاهى شبهه داراى دو طرف است ولى به اين شكل كه يقينا يكى از اين دو عمل بر ما واجب و آن ديگرى قطعا حرام است ولى واجب واقعى با حرام واقعى مشتبه شده و ما الآن علم اجمالى داريم كه يا اين واجب است و آن حرام و يا آن واجب است و اين حرام اين قسم را دوران بين الواجب و الحرام مىگوئيم و مورد بحث ما همين قسم است
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 262
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٢٦٢