دست يابد و يا بايد پارهاى از اجزاء را از دست بدهد تا به همهء شروط دست يازد و خلاصه اينكه دوران امر است ميان ترك جزء و ترك شرط در اينجا چه بايد كرد ؟ و ترك الجزء مقدم است ؟ يا ترك الشرط ؟
دو مثال : 1 - فرض بفرمائيد : آخر وقت نماز ظهر و عصر است و شخص اگر برود تحصيل وضو بكند مقدارى از نماز او به خارج وقت مىافتد و همهء اجزاء را در وقت خودش درك نكرده و اگر بخواهد همهء اجزاء را در وقت ادراك كند بايد از خير وضو بگذرد و به تيمم مثلا قناعت كند كدام مقدم است ؟
2 - در مسئله زيارت عاشورا شخص قدرت ندارد كه تمامى آن را در يك مجلس بخواند درحالىكه شرط آن اتحاد مجلس است در اينجا امر دائر است كه شرط اتحاد مجلس را مراعات كند پس مقدارى از اجزاء زيارت را از دست داده لعدم تمكنه و يا اجزاء را كامل كند امّا نه در مجلس واحد بلكه مقدارى را بين راه و در منزل مثلا بجاى آورد پس شرط را از دست داده است
مرحوم شيخ مىفرمايند : در دوران امر بين ترك شرط و ترك جزء ، ترك شرط اولويت دارد چون ترك جزء موجب فوات اصل موصوف و مأمور به و مركب است ولى ترك شرط موجب فوات وصفى از اوصاف مأمور به است و لا ريب در اينكه فوات وصف اولويت دارد از فوات موصوف
و احتمال دارد فقيهى حكم به تخيير كند يعنى مخيريم بين ترك شرط و ترك جزء و آن اولويتى كه ذكر شد يك اولويت ظنيهء استحسانيه است و ارزشى ندارد [ البته احتمال ديگر هم هست كه بستگى به اهميت
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 251
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٢٥١