هم مدعاى شما اثبات نمىشود .
اعتراض سوّم : در جمله شريفه دو احتمال وجود دارد كه طبق يك احتمال به درد ما نمىخورد :
1 - شايد در مقام انشاء و بيان حكم شرعى باشد پس قابل استدلال هست
2 - و شايد در مقام اخبار و بيان وضع مردم و عقلاء باشد كه آنها در كارهايشان عملا اينگونه هستند كه به مجرّد تعذر بعض از كار آن بعض ديگر را از دست نمىدهند و امّا اينكه در احكام شرعيه هم مطلب از اين قرار باشد اثبات نمىشود و اذا جاء الاحتمال بطل الاستدلال
اعتراض چهارم : در لفظ كلّ در حديث شريف چهار احتمال دارد :
1 - منظور كل مجموعى باشد كه مربوط به اجزاء مركب مىشود كه مورد بحث ما است .
2 - منظور كل افرادى باشد كه مربوط به احكام مستقله از قبيل اكرام زيد ، بكر و . . . مىشود كه خارج از بحث است
3 - منظور اين باشد كه كل مشترك معنوى است ميان مجموعى و افرادى يعنى براى قدر جامع بينهما وضع شده و بر هركدام قابل صدق است .
4 - مشترك لفظى باشد ميان مجموعى و افرادى يعنى براى هركدام جداگانه وضع شده باشد حال استدلال به حديث در ما نحن فيه بنا بر احتمال اول و سوم صحيح است ولى شايد احتمال دوم صحيح باشد يعنى كل وضع شده باشد براى خصوص عموم افرادى و شايد احتمال چهارم صحيح باشد كه موجب اجمال كلام شده و براى هيچكدام قابل
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 239
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٢٣٩