احتمال وجود دارد
1 - اين حديث از دو جهت تعميم داشته باشد هم از جهت زياده و نقصان و هم از جهت عمد و سهو كه معنايش اينست كه خود اين پنج امر سهوا يا عمدا كم يا زياد شوند موجب بطلان هستند ولى غير اينها كم شوند يا زياد ، سهوا يا عمدا مبطل نيستند
2 - از دو جهت تخصيص داشته باشد يعنى مخصوص سهو باشد نه عمد و مخصوص زياده باشد نه نقصان كه معنايش اينست كه خصوص زيادى سهوى غير اين پنج تا مبطل نيست
3 - مخصوص سهو و نقصان باشد يعنى نقصان سهوى ساير اجزاء مبطل نيست
4 - از جهت سهو مخصوص باشد ولى از جهت زياده و نقصان تعميم داشته باشد يعنى غير از اين پنج جزء از ساير اجزاء اگر سهوا كم يا زياد شوند مبطل نيستند و هو المشهور حال تفسيرى كه در بالا ذكر شد بنا بر احتمال اوّل يا رابع است
همچنين در باب نماز مرسلهاى داريم به اين عنوان كه : تسجد سجدتى السهو لكل زيادة و نقيصة اين حديث از جهت عمد و سهو خاص است يعنى مخصوص صورت سهو است ولى از جهت زياده و نقصان عام است و در اين جهت با قاعدهء اوليه مخالف است كه اصل اولى مىگفت نقصان الجزء و لو سهوا مبطل است
ولى اين حديث مىگويد :
خير نقصان سهوى مبطل نيست بلكه تنها موجب دو سجدهء سهو است حال در اينگونه موارد كه ما دليل خاص داريم البته تابع دليل هستيم
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 212
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٢١٢