دليل مرحوم شيخ بر اين اصل : اين دليل از چند مقدمه تشكيل شده است :
الف : هر چيزى كه در حال عمد و التفات جزء عبادت است در حال سهو و نسيان نيز جزئيت دارد و خلاصه جزئيت تعميم دارد و مخصوص حالت التفات و توجه نيست [ همانطورىكه احكام الهى به لحاظ علم و جهل تعميم دارد و مخصوص عالمين نيست ]
ب : قانون جزئيت اينست كه هرگاه جزء منتفى شد مركب و كل نيز منتفى مىشود و واضح است كه مركب بدون فلان جزء غير از مركب با فلان جزء است .
ج : و وقتى اين مركب آن مركب اولى نبود پس مأتى به يعنى عملى كه مكلف انجام داده با مأمور به يعنى عملى كه شارع مقدس وى را بدان امر كرده هماهنگ نيست
د : و وقتى مأتى به با مأمور به منطبق نشد پس اين عمل انجام شده مجزى نيست و موجب امتثال امر مولى نمىشود و نتوان به اين عمل بسنده نمود
ه : و وقتى مجزى نبود پس بايد اعاده شود و دوباره به صورت ادا يا قضا اتيان شود و هذا معناى فساد و بطلان عبادت قبلى و فاقد فلان جزء است .
سؤال : از كجا جزئيت تعميم داشته و حالت غفلت را نيز شامل است ؟
جواب : از اينجا كه خطاب صادره از شارع از روز اوّل يك خطاب بيشتر نيست و آن به نماز با قرائت مثلا تعلق گرفته آنگاه در خارج براى مكلف نسبت به قرائت غفلت عارض شده و انجام نداده و اين حالت غفلت باعث نمىشود كه مأمور به در حق غافل از جزء عوض شود و امر ديگرى
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 164
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص١٦٤