[ اصل كلفت و يا كلفت زائده ] و برداشتن مضيقه و دست مكلف را باز گذاشتن صادر گرديده و لا ريب در اينكه تكليف به مقيّد با قيودى كه دارد كلفت و مشقت زائده است اگرچه عمل خارجى بدون اين قيد يا با آن يكى است ولى همينكه تحصيل مقيد واجب باشد خود مضيقه است و به حكم ادلّه برائت رفع مىشود پس مناط اين ادلّه هم در اينجا موجود است
و امّا اينكه فرق گذاشتيد ما بين نماز نسبت به وضو با رقبه نسبت به ايمان به نظر ما فرقى نيست و به فرموده دانشمند محترم جناب استاد آقاى اعتمادى حفظه الله در جلد چهارم شرح رسائل ص 65 :
[ فان كان المناط فى القلّة و الكثرة هو الكم الخارجى فهما مفقودان فى كلا المثالين فيلحقان بالمتباينين فى وجوب الاحتياط و ان كان يكفى القلة و الكثرة بحسب الكيف فهما موجودان فى كليهما كما لا يخفى فيجرى فيهما البراءة و ان كان يكفى القلة و الكثرة بحسب الكم الذهنى فكذلك لان التقيد بالطهارة و الايمان جزء ذهنى و ان كان يكفى القلة و الكثرة بحسب المقدمات التى قد يتفق الحاجة اليها فكذلك ]
توضيح جمله اخير استاد كه در متن رسائل هم تبيين شده اينست كه گاهى شخص واجد وضو است
در اينجا بلا اشكال يك امر و وجوب بيشتر نيست و آن نسبت به نماز است و امّا نسبت به وضو امرى و وجوبى در كار نيست و الّا تحصيل حاصل خواهد بود آنگاه در ما نحن فيه همچنين است كه گاهى شخص واجد فقط رقبهء مؤمنه است و يك امر بيشتر ندارد كه عتق رقبهء مؤمنه باشد ولى گاهى شخص فاقد وضو است و از باب مقدّمه بايد برود آن را تحصيل كند
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 154
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص١٥٤