امّا دليل اوّل : معقد اجماع عبارتست از اينكه در شبهات غير محصوره اجتناب واجب نيست و ظاهر اين تعبير اطلاق دارد يعنى شامل مىشود هم اجتناب از بعض و هم از كلّ را يعنى نه احتياط كلى واجب است و نه جزئى .
و امّا دليل سوّم : اخبار حلّيت هم بطور مساوى همه اطراف شبهه غير محصوره را شامل مىشود و فرقى ميان اطراف نمىگذارد در نتيجه عموميّت داشته و دلالت بر جواز ارتكاب كلّ دارند .
و امّا دليل پنجم : اين دليل هم مىگفت چون در شبهه غير محصوره احتمالات تضعيف مىشوند و وجودشان كالعدم است و لذا چنين شبههاى ملحق به شبهه بدويه است و اين بيان نيز تعميم داشته تمام اطراف را شامل مىشود منتها از خارج مىدانيم كه اگر از اوّل عزم بر معصيت داشته باشد صحيح نيست ولى بدون آن را اين دليل تجويز مىكند .
مرحوم شيخ مدعايشان اينست كه مخالفت قطعيه جايز نيست و لذا از اين سه دليل جواب مىدهند .
امّا از اجماع : درست است كه معقد اجماع اينست كه : اجتناب واجب نيست و آن هم اطلاق دارد ولى حضرات ، اين تعبير را در مقابل شبهه محصوره به كار مىبرند يعنى در آنجا مىگويند : اجتناب واجب است و منظورشان هم اجتناب عن الكلّ است حال در اينجا هم كه مىگويند : اجتناب واجب نيست منظورشان اجتناب عن الكلّ است يعنى احتياط كلّى واجب نيست و امّا اجتناب عن البعض و احتياط جزئى هم واجب نباشد چنين چيزى مراد نيست پس به قرينه مقابله مىتوان مطلب را حلّ كرد .
امّا از اخبار حلّيت : قبلا جواب داديم كه اين اخبار مربوط به شبهات بدويه است و موارد علم اجمالى را از اصل شامل نيست تا بحث كنيم كه مفادشان چيست ؟
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 353
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٣٥٣