بر خود تحريم كند ، خير اجتناب لازم نيست .
سپس حضرت توضيح بيشترى داده و فرمودند : هركجا علم تفصيلى پيدا كردى كه پنيرهاى فلان مغازه يا محلّه و يا منطقه نجس است حق ندارى استفاده كنى ولى هركجا كه چنين يقينى ندارى آزادى در خريدارى كردن و فروختن و خوردن .
ملاحظه فرمائيد با اينكه سائل يقين دارد كه بعضى از پنيرهاى موجود در بازار نجس مىباشد معذلك امام مىفرمايد : خودت را محروم نساز و به اين علم اجمالى اعتنا نكن اين بدان جهت است كه اطراف شبهه غير محصوره است و لذا علم اجمالى مؤثر نيست . در قسمت دوّم امام ( ع ) وضعيّت خود را تشريح مىكند و مىفرمايد : به خدا سوگند من خودم گاهوبيگاه به بازار مىروم و گوشت و روغن و پنير خريدارى مىكنم و يقين هم دارم كه بعضى از اين گوشتها مذكّى نيست چرا كه بسيارى از اين باديهنشينها و اين سياهان [ كه به شهر آمده و حيوانات را ذبح مىكنند و يا در كشتارگاه مشغول چنين كارى هستند ] احكام دين را بلد نبوده و به هنگام ذبح نام خدا را به زبان نمىآورند ولى معذلك من به اين علم خود اعتنا نكرده و خريدارى مىكنم چون شبهه غير محصوره است و در آنجا علم اجمالى مؤثر نيست .
قوله : الّا ان يدّعى :
مرحوم شيخ اين دليل را نيز مردود دانسته و مىفرمايند : در هركدام از اين دو فراز از حديث دو احتمال وجود دارد كه طبق يك احتمال اين حديث به درد مستدل مىخورد و طبق احتمال دوّم از محلّ بحث خارج است و اذا جاء الاحتمال بطل الاستدلال .
بيان مطلب : امّا در فراز اوّل : يك احتمال همان بود كه مستدل ذكر كرد ولى احتمال ديگر اينست كه منظور حضرت اين باشد كه : شما در يك منطقه
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 346
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٣٤٦