بايدها و نبايدهائى را برعهدهء او گذاشته و از خواسته است [ علم اجمالى كبير ] بدنبال اين علم اجمالى وظيفه دارد به سراغ منابع رفته و در آنها تحقيق نموده و دانهدانه بايدها و نبايدهاى خويش را بشناسد تا امتثال كند آنگاه بعد از مراجعه به منابع سه نظريّه مطرح شده :
1 - عقيدهء انفتاحيّون حقيقى : سيد مرتضى و اتباع ايشان برآنند كه باب العلم به روى ما مفتوح است چون خبرهاى متواتر ، واحد مع القرينه ، اجماعات محصّله ، نصوص كتاب و . . . خيلى فراوان است و لذا از اين راهها نسبت به معظم احكام شرعيهء فرعيّه تحصيل علم نموده و نسبت به بخش قليل باقيمانده از اصول عمليّه كمك مىگيريم به عقيدهء اين دسته بعد از مراجعه و تحصيل علم نسبت به معظم احكام ، آن علم اجمالى كبير منحل مىشود به يك علم تفصيلى نسبت به 90 % و يك شك بدوى نسبت به 10 % باقيمانده و در اين موارد مراجعه به اصول عمليّه مانعى ندارد و لا مقتضى لوجوب الاحتياط .
2 - عقيدهء انفتاحيّون حكمى : مشهور اصوليين برآنند كه در عصر غيبت از ضروريات دين و مذهب كه بگذريم نسبت به معظم احكام شرعيه باب العلم به روى ما مسدود است ولى باب العلمى و يا ظنون خاصّه و معتبره به روى ما مفتوح است و ما مىتوانيم از طريق ظن معتبر مثل خبر ثقه و . . .
معظم احكام را شناسائى كنيم آنگاه نسبت به اقلّيت باقيمانده به اصول عمليه مراجعه كنيم به عقيده اين گروه هم بعد از مراجعه به منابع و تحصيل ظن تفصيلى نسبت به 90 % آن علم اجمالى كبير عملا از تأثير افتاده و منحل مىشود به يك ظن تفصيلى نسبت به اكثريت و يك شك بدوى نسبت به 10 % آنگاه نسبت به 90 % به ظنّ عمل نموده و نسبت به 10 % از اصول عمليّه كمك مىگيريم .
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 308
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٣٠٨