به اطراف پاشيد و از جمله به ظرف آب هم اصابت كرد حال نسبت به اين ظرف آب چه وظيفهاى داريم ؟ آيا وضو با آن صحيح است يا خير ؟
امام ( ع ) فرمود : در آب ظرف بنگريد اگر چيزى در آب محسوس و مشاهد است و ذرّه خونى به چشم مىخورد البته بايد اجتناب كنيد و حق نداريد با اين آب وضو بگيريد ولى اگر چيزى به چشم نمىخورد و آشكار نيست وضو هم مانعى ندارد .
شيخ طوسى ره طبق ظاهر اين حديث فتوا داده به اينكه : اگر يقين تفصيلى هم داشته باشيم كه ذرات خون داخل آب افتاده ولى بقدرى ناچيز بوده كه محسوس نيست سبب انفعال و تنجّس آب نمىشود ولى اگر محسوس باشد چرا .
امّا مشهور علما فرمودهاند : سر سوزنى هم خون به اين آب قليل برسد موجب نجاست آن مىگردد و در اين بحثى نيست ولى مورد حديث غير از اينست زيرا كه سائل مىپرسد : اين ذرات به اناء اصابت كرد . . .
امّا ما مىدانيم كه اصابت به ظرف مستلزم اصابت به خود آب و مايع داخل آن نيست شايد به لبهء ظرف يا پشت آن اصابت كرده و لذا دو احتمال پيدا مىشود : 1 - شايد به آب اصابت كرده 2 - شايد به پشت ظرف آنگاه مورد حديث از موارد علم اجمالى و شبهه محصوره مىشود و حكم امام ( ع ) كه اگر چيزى نديدى آزادى و اجتناب لازم نيست از اين باب است كه چون يك طرف شبهه از محلّ ابتلا خارج است لذا علم اجمالى اثر ندارد .
قوله : الّا انّ الانصاف :
تا اينجا ضابطهء كلّى اين شد كه هركجا اطراف شبهه هر دو مورد ابتلاء مكلّف باشند علم اجمالى مؤثر است و سبب وجوب احتياط مىشود و هركجا كه يك طرف يا هر دو از محلّ ابتلاء خارج باشند
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 278
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٢٧٨