حرام است بايد احتماليه هم حرام باشد و موافقت قطعيه واجب باشد به حكم عقل از باب دفع عقاب محتمل .
تنبيه دوّم
تنبيه دوّم از تنبيهات علم اجمالى و شبههء محصوره راجع به اينست كه :
ما در مباحث گذشته اثبات كرديم كه : احتياط و موافقت قطعيه واجب است حالا بحث در اينست كه آيا اين وجوب احتياط يك وجوب ارشادى است يا مولوى ؟
معناى ارشادى بودن اينست كه : نفس اجتناب از مشتبه بما هو مشتبه مطلوبيتى ندارد بلكه هدف اصلى از اجتناب از هر دو طرف شبهه نجات يافتن از حرام واقعى است كه در اين ميان وجود دارد و اجتناب از مشتبهين مقدمهاى است براى اجتناب از حرام واقعى و گرنه اجتناب مشتبه بما هو چه مصادف درآيد چه مخالف موضوعيتى ندارد .
نتيجه ارشادى بودن : اگر مكلّف از هر دو طرف شبهه اجتناب كند يك امتثال حاصل مىشود و آن اجتناب از حرام واقعى است و اگر هر دو را مرتكب شود يك معصيت و عقاب محقّق مىشود و آن براى ارتكاب حرام واقعى است و اگر يك طرف را مرتكب شود مجرّد احتمال بوده و بستگى به اقبال او دارد اگر خوشاقبال بود و طرفى را كه مرتكب شده حرام واقعى نبود كه هيچ عقابى نيست چون معصيتى تحقّق نيافته .
[ آرى تجرّى بر محتمل الحرام محقّق شده ولى به زودى جوابش را خواهيم داد كه تجرّى موجب عقاب نيست ] و اگر بدشانسى آورده و مشتبهى را كه مرتكب شده مصادف واقع در آمد يعنى در واقع هم همان حرام بوده