و طرفين شبهه هم ماهيت هستند « مثال از احكام تكليفيّه » .
و امّا در مواردى كه اطراف شبهه مختلفة الماهية باشند ما هم طرفدار وجوب احتياط نيستيم بلكه مىگوئيم ارتكاب جايز است مثل اينكه اجمالا مىدانيم يا اين مايع خمر است و حرام و آن ديگرى سركه است و حلال و يا بالعكس كه يك طرف خمر و طرف ديگر سركه است و هم ماهيت نيستند ما هم در اينجا احتياطى نيستيم و در فرعى كه شما آورديد از همين قبيل است چون يك طرف آب درون ظرف و طرف ديگر زمين است و هم ماهيت نيستند .
مرحوم شيخ انصارى مىفرمايد به نظر ما فرقى ميان اين دو صورت نيست و در هر دو احتياط لازم است و از هر دو بيان محدث بحرانى جواب مىدهند :
امّا اينكه گفتيد اينجا از باب شبهه غير محصوره است مىگوئيم :
اگر شما به فتواى اصحاب مراجعه كنيد مىبينيد كه اصحاب حتى در فرض شبههء محصوره هم فتوا به عدم احتياط دادهاند تا چه رسد به فرض غير محصوره بودن امّا غير محصوره به همان تصويرى است كه شما گفتيد .
و امّا محصوره بودن اينست كه اگر علم اجمالى پيدا كنيم كه يا قطرهء خون داخل ظرف آب افتاد و يا پشت ظرف كه درون و پشت ظرف شبهه محصوره است نه غير محصوره معذلك فقها فتوا دادهاند به جواز استعمال آن آب پس منحصر به غير محصوره نيست .
سؤال : جناب شيخ اعظم آيا به نظر شما سخن صاحب مدارك صحيح است و در موارد علم اجمالى احتياط واجب نيست ؟
جواب : خير معناى حرف ما در جواب محدث بحرانى اين نيست كه حرف مدارك صحيح باشد بلكه اينگونه موارد فلسفهء ديگرى دارد و آن اينكه
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 251
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٢٥١