تنبيه اوّل
مرحوم صاحب مدارك مدّعى شده كه در شبهات محصوره احتياط و اجتناب از همه اطراف شبهه واجب نيست سپس براى تأييد مطلب خود به كلامى از اصحاب تمسك كرده كه هرگاه اجمالا بدانيم كه قطرهء بول يا داخل ظرف آب افتاد و يا خارج آن در اينجا با اينكه علم اجمالى هست ولى اصحاب نگفتهاند : بايد از هر دو طرف اجتناب كنى بلكه فتوا دادهاند به جواز استعمال آن آب پس علم اجمالى مؤثر نيست و سبب وجوب احتياط نمىشود .
مرحوم صاحب حدائق مثل ما مدّعى است كه : موافقت قطعيه و احتياط در موارد علم اجمالى واجب است و از كلام مدارك دو جواب مىدهد :
1 - اوّلا فرعى كه شما بدان استدلال كرديد از باب شبههء غير محصوره است زيرا كه خارج ظرف آب حدّ و حصرى ندارد بلكه هزاران نقطه از ارض مىتواند باشد و در شبهات غير محصوره بالاجماع احتياط واجب نيست كلام در شبهات محصوره است پس اين دليل به درد آن مدّعا نمىخورد .
2 - و ثانيا ما كه مىگوئيم در شبهات محصوره احتياط واجب است در خصوص مواردى مىگوئيم كه اطراف شبهه متفقة الماهية باشند يعنى همهء آنها در تحت يك عنوان و يك ماهيّت جمع شوند مثل اينكه اجمالا مىدانيم يا اين آب نجس است و يا آن آب ديگر كه طرفين شبهه هر دو آب هستند ( اين مثال از احكام وضعيه ) يا مثلا اجمالا مىدانم كه يا قسم خوردهام بر ترك شرب اين آب يا آن ديگرى پس احدهما قطعا حرام است