1 - به صورت امتزاج كه اليات با روغن حيوانى ممزوج و در يك ظرف قرار گيرد .
2 - به صورت اشتباه و ترديد كه دو ظرف باشد و يكى داراى روغن حلال و ديگرى حرام ولى امر بر ما مشتبه شده كه كدام حلال و كدام حرام است باز هم خلط حلال با حرام صدق مىكند و به حكم حديث يجب الاجتناب ، و هذا هو المطلوب .
ه : كل شىء حلال حتى يجيئك شاهدان انه فيه الميتة كه بر ما نحن فيه صدق مىكند چون وقتى اجمالا مىدانيم كه يكى از اين دو گوشت ميته است پس غايت حاصل شده و صدق مىكند كه فيه الميتة پس حرام و واجب الاجتناب است .
و : حديث معروف تثليث كه در قسمتى آمده : فمن ارتكب الشبهات وقع فى المحرمات و هلك من حيث لا يعلم كيفيت استدلال : يا مراد از هلاكت خصوص عقوبت است كه اخبارى مىگفت [ لانّه المتبادر ] در اين صورت به حكم عقل دفع ضرر اخروى و عقوبت واجب است و آن به اجتناب از طرفين شبهه است و يا مراد از هلاكت مطلق اثر الحرام است اعمّ از اثر اخروى و عقوبت يا اثر دنيوى و دينى و غير عقوبت .
بنابراين بايد حديث را بر ارشاد مشترك حمل كنيم نه بر خصوص ارشاد وجوبى يا خصوص استحبابى كه سابقا به تفصيل ثابت شد كه حمل بر خصوصيت تالى فاسد دارد آنگاه بايد از خارج دليلى و قرينهاى بر احد الخصوصيتين قائم شد و در موارد علم اجمالى چون عقل حاكم به احتياط است و عقاب در كار است اين قرينه مىشود بر حمل بر ارشاد وجوبى و در شبهات بدويه و غير محصوره چون قانون قبح عقاب بلا بيان حاكم است به واسطه اين قرينه حمل بر ارشاد ندبى مىشود .
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 242
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٢٤٢