است يعنى تعلم بعينه اى بشخصه يعنى علم تفصيلى پيدا كنى كه مدّعاى مستشكل همين است ؟ يا قيد انه حرام است يعنى آن شىء حرام است بعينه ؟
شيخ اعظم مىفرمايد : قيد انّه حرام است چون برحسب قواعد عرب اگر ظرف يا جار و مجرورى داراى دو متعلّق ذىصلاحيت باشد و يكى از ديگرى نزديكتر باشد آقايان مىگويند : الاقرب يمنع الابعد .
2 - برفرض كه بعينه به جمله دوّم برگردد آيا قيد احترازى است يعنى آمده براى احتراز از امر ديگر و يا قيد توضيحى و تاكيدى است يعنى آمده جهت تاكيد همان مطلب ؟ شيخ مىفرمايد : قيد توضيحى و تاكيدى است .
[ نظير كلمه نفس و عين در جاءنى زيد نفسه يا عينه كه به منزله جاءنى زيد زيد است و در مقام دفع توهم مىآيد كه مبادا مخاطب خيال كند من در گفتارم اشتباه كردهام و پدر زيد را ديدهام ولى مىگوئيد : رايت زيدا يا جاءنى زيد و . . . ] بدليل اينكه ضمير انّه در حتى تعلم انه حرام به كلمه شىء در صدر حديث [ كل شىء حلال ] رجوع مىكند يعنى تا بدانى كه آن شىء حرام است بعينه خوب در دنيا هر چيزى كه حرام شد بعينه حرام است يعنى خود آن شىء حرام است و معقول نيست كه چيزى حرام باشد لا بعينه پس كانّ گفته : انه حرام انه حرام .
فى المثل وقتى شما علم داريد به نجاست اناء زيد و طهارت اناء عمرو ، اناء زيد بعينه حرام است يعنى خودش حرام است و وقتى هم كه اين دو اناء مشتبه شدند باز يصدق بر اينكه اناء زيد حرام است خودش حال خودش حرام است در فرض علم تفصيلى هم هست در فرض علم اجمالى هم هست پس شما نمىتوانيد از كلمه بعينه به نفع خودتان بهرهبردارى كنيد .
و امّا دسته دوّم كه مىگويد : حتى تعرف الحرام منه بعينه : شيخ اعظم در مقابل اين حديث تسليم مىشوند و قبول مىكنند كه ظاهر حديث
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 202
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٢٠٢