كه پيش مىآيد مثل واقعه اوّليه مكلّف مخير است بين الفعل و الترك و در هر واقعه حق دارد عدول كند از آنچه كه در وقائع پيشين اختيار نموده و تخيير استمرارى هم باز دو قسم است :
1 - تخيير استمرارى مطلقا يعنى در اوّلين واقعه كه يك طرف را اختيار مىكند از اوّل بنا داشته باشد كه همان طرف را ادامه دهد يا از اوّل بنا داشته باشد كه در وقائع بعدى هم تخيير را ادامه دهد و يا از اوّل بناى اين امور را نداشته باشد بلكه نسبت به وقائع آينده بلا بناء باشد .
2 - و يا تخيير استمرارى به شرط بناگذارى بر استمرار حكم مختار يعنى اگر از اوّل بنا دارد كه همان طرف را كه اختيار كرده هميشه ادامه دهد وى در وقائع بعدى هم مخيّر است .
امّا اگر از اوّل چنين بنائى ندارد يا بنا دارد بر استمرار تخيير فقط بار اوّل مخير است و بارهاى بعدى مخير نيست و همان را كه اختيار كرده بايد دنبال كند . پس صورت تخيير هم سه قول پيدا كرد :
1 - تخيير ابتدائى
2 - تخيير استمرارى مطلقا
3 - تخيير استمرارى مع البناء
امّا ادلّه قول اوّل : قائلين به تخيير ابتدائى سه دليل آوردهاند كه جناب شيخ هر سه را طرح كرده و جواب دادهاند .
دليل اوّل : گفتهاند : ما نحن فيه مصداقى از مصاديق دوران امر بين تعيين و تخيير است زيرا كه با فرض تخيير نمىدانيم آيا تنها در واقعه اوّل مخير هستيم يا در وقائع بعدى هم مخير هستيم قد متيقّن را مىگيريم از باب حكم عقل به احتياط و امتثال يقينى جواب ما اينست كه : ما نحن فيه از موارد مستقلات عقليه است و عقل در حكم خودش ترديد و دوران
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 179
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص١٧٩