از اينكه آيا قرائت امام بدليت دارد عند الاختيار از قرائت مأموم و يا مسقط قرائت مأموم است اگر گفتيم بدليت دارد پس عند التعذر ايتمام تعيّن پيدا مىكند روى همان قانون اصولى و اگر گفتيم مسقطيت دارد دوران امر مىشود ميان احد المسقطين . . .
شيخ اعظم مىفرمايد : مسئله بدليت قرائت امام از قرائت مأموم و يا مسقطيت آن نيازمند تأمل بيشتر در روايات است چون از بعض روايات بدليت و از بعضى مسقط بودن استفاده مىشود و بايد روايات را محاسبه نمود كه جاى آن در فقه است .
قوله ثم ان الكلام :
تمام مباحثى كه در شك در وجوب تخييرى گفتيم در شك در وجوب كفائى هم مىآيد :
مقدمه : واجب در تقسيم ديگر دو قسم مىشود .
1 - عينى كه بر فردفرد مكلفين واجب است و با انجام بعضى از عهده بعض ديگر ساقط نمىشود مانند نمازهاى روزانه .
2 - كفائى كه ابتدا بر همگان واجب مىشود ولى با قيام من به الكفايه از عهده بقيه ساقط مىشود و واجب عينى هم دو قسم مىشود :
1 - عينى بالاصالة مثل نماز و روزه و . . .
2 - عينى بالعرض و آن عبارتست از هر واجب كفائى كه من به الكفايه نداشته باشد و امرش منحصر شود در همين مكلف و اگر او هم انجام ندهد زمين مىماند مثل قضاوت كه تعيين پيدا كرده در آقاى زيد و واجب كفائى هم دو قسم است . 1 - كفائى عقلى كه امر روى كلى آمده و عقل مىگويد :
هركدام اقدام كنند كفايت مىكند .
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 117
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص١١٧