برداشته مىشود يا خير ؟
در اينجا آيا اصالة عدم السقوط جارى مىشود يا نه ؟
مطلب داراى دو صورت است :
1 - تارة شك دارم در اينكه آيا فرد مشكوك الوجوب مسقط فرد معلوم الوجوب هست يا نه ؟ در اين فرض آرى استصحاب عدم لازم وضعى يعنى سقوط هم جارى مىشود .
2 - و تارة يقين دارم به اينكه فرد مشكوك الوجوب حتما مسقطيت دارد يعنى اگر آن را انجام دادم فرد معلوم حتما از گردنم برداشته مىشود منتهى شك دارم كه آيا اين فرد يكى از دو فرد واجب تخييرى است و مسقطيت دارد يا اينكه يك عمل مباح ولى مسقط واجب است ؟
در اينجا نمىتوانم استصحاب كنم عدم سقوط فرد واجب را چون در سقوط آن شك ندارم بلكه قطع به سقوط دارم و ركن ثانى استصحاب يعنى شك منهدم شده .
سؤال : آيا عمل مباح يا مستحب هم مسقط واجب مىشود ؟
جواب : آرى اى چهبسا مباحى مسقط واجبى باشد يا مستحبى چنين اثرى داشته باشد نظير اينكه سفر مباح يا مستحب و يا واجب و يا سفر مكروه مسقط وجوب صوم و وجوب اتمام است و تنها سفر حرام است كه چنين اثرى ندارد . البته در كجاها مسقط هست دانه دانه دليل مىطلبد .
و امّا اگر شك داشتم در وجوب تخييرى صيام و در خارج انجام اطعام براى من متعذر شد و امر منحصر شد در صيام اينجا شك من در وجوب تخييرى مبدّل مىشود به شك در وجوب تعيين بالعرض و قبلا اشاره شد كه در چنين موردى اصالة البراءة جارى مىشود .
قوله و ربما يتخيّل : بعضىها پنداشتهاند كه ما در فقه در باب
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 112
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص١١٢