كه آيا احتياط داراى حسن فعلى هم هست يا خير ؟ يعنى احتياط كردن و ترك المشتبه بما هو هو با قطع نظر از مصادفت با واقع آيا حسن و رجحان دارد يا خير ؟ به عبارت ديگر آيا نفس اين عمل يعنى احتياط با قطع نظر از اوامر وارده داراى ثواب هست يا خير ؟ مرحوم شيخ اعظم مىفرمايند : لا يبعد كه كسى ملتزم شود به ترتب ثواب على الاحتياط بدليل اينكه ثواب و عقاب دائر مدار اطاعت و عصيان است و هريك از اطاعت و عصيان دو شعبه دارد :
1 - حقيقى همانند امتثال امر اقيموا الصلاة كه اطاعت حقيقيه است و مخالفت نهى لا تشرب الخمر كه معصيت حقيقيه است چون مستقلا نهى دارد .
2 - حكمى همانند ترك محتمل الحرمة و لو در واقع حرام نباشد كه اين به منزله ترك حرام واقعى است و نامش انقياد است و مانند فعل مقطوع الحرمة ولى در واقع حرام نبوده كه اين به منزلهء ارتكاب حرام واقعى است و نامش تجرى است حال بلا اشكال اطاعت حقيقيه ثواب دارد و معصيت حقيقيه موجب استحقاق عقوبت است و حكم تجرى هم در مباحث قطع روشن شد ولى الآن مىگوئيم احتياط كه همان انقياد باشد اطاعت حكميه است و هر اطاعتى هم ثواب دارد پس احتياط ثواب دارد البته كليت كبرى كه حتى شامل اطاعت حكميه هم بشود قابل خدشه است البته از ناحيهء اوامر احتياط مطلب جديدى و حكم شرعى تازهاى پيدا نشد چون حمل بر ارشاديّت شد و امر ارشادى علىحده داراى ثواب و عقاب نيست .
تنظير : ما نحن فيه يعنى احتياط و امر به آن همانند باب اطاعت حقيقيه و امر به آن است يعنى ثواب مالى نفس طاعت حقيقيه و اقامهء صلاة است نه اينكه از آن امر به اطاعت يعنى اطيعوا اللّه . . . . باشد كه اين امر بالاجماع ارشادى است و از ناحيهء آن مدح و ثواب تازهاى براى شخص محقّق نمىشود .
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 404
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٤٠٤