كه عقل مستقل باشد كه ضرر دنيوى هم واجب الدفع است مىگوئيم : موضوع اين قضيه الضرر الدنيوى است و بايد موضوع محرز باشد و در ما نحن فيه موضوع محرز نيست چون شايد ضرر دنيوى داشته باشد و شايد نداشته باشد و چنين شبههاى را موضوعيه گويند كه بايد از خارج عنوان محرز شود تا حكم بار شود و ربطى به شارع ندارد و در شبهات موضوعيه كه اصل موضوع الحكم محرز نيست بالاجماع احتياط واجب نيست . پس جناب اخبارى از دليل العقل هم طرفى نسبت و حق در مسئله اوّل يعنى فقدان نص و شبهه تحريميه با اصوليين است كه برائتى هستند .
( تنبيهات مسئله اوّل )
[ تنبيه اول ]
التنبيه الاوّل : مشهور اصوليين در باب شبهات بدويه تحريميه بعد الفحص و اليأس بقول مطلق برائتى شدند و تفصيل ندادند ميان حوادث عامّ البلوى و شاذّ البلوى و در مقابل مشهور اخباريين در مسئله اوّل بقول مطلق احتياطى شدند و تفصيل قائل نشدند ولى جناب محقّق قمى از اصوليين و جناب محدث استرابادى از اخباريّين به جناب لسان القدما و رئيس المتأخرين صاحب قرآن الفقه [ شرايع ] يعنى محقّق اوّل نسبت دادهاند كه ايشان قائل به تفصيل است يعنى حوادث و وقايع را به دو دسته نموده :
1 - حوادثى كه عام البلوى هستند يعنى مورد ابتلاء نوع مردم مىباشند .
2 - حوادثى كه شاذ البلوى هستند يعنى تنها براى بعض انسانها در بعض امكنه و ازمنه به ندرت ارتكاب فلان عمل اتفاق مىافتد ولى مورد ابتلاء اكثر مردم نيست .
آنگاه در دسته اول فرموده : بعد الفحص و اليأس عن الظفر بالدليل