بلكه در مقام بيان اعلى مرتبه از مراتب احتياط است يعنى منظور اينست كه در دين هر اندازه اهل احتياط و دقت باشى بجا است و نمىيابى مرحلهاى از احتياط را كه در دين حسن نباشد و لا ريب در اينكه اعلى مرتبه از احتياط رجحان دارد نه وجوب پس حديث دال بر استحباب است و به درد اخبارى نمىخورد و دليل بر اين ادّعا همان تنزيل است كه امام ( ع ) در اين حديث دين را نازل به منزلهء برادر انسان فرض كرده يعنى دين به منزله مال نيست كه اى چهبسا اعلى درجهء احتياط در آن مذموم باشد فى المثل تا ريال آخر را هم با دقت محافظت كند و به ديگران ندهد اين نشانهء خست انسان و مذموم است و نيز دين به منزلهء ساير انسانها غير از برادر هم نيست كه رعايت همه جهات گاهى موجب سبكى خود انسان است و او را خوار و ذليل نشان مىدهد و مذموم است بلكه دين به منزلهء برادر است كه هرچه راجع به آن احتياط كنى و جانب دقت را در پيش بگيرى تا به او ضررى نرسد بجا است و لا ريب در اينكه اعلى مرتبه از احتياط راجح است نه واجب و حديث مذكور به منزلهء فاتقوا اللّه ما استطعتم يا فاتقوا اللّه حق تقاته است كه در باب آيات جواب داده شد بخصوص كه تعبير به بما شئت دارد كه با رجحان متناسب است پس اين حديث هم به درد نمىخورد .
و امّا جواب از ساير روايات از قبيل حديث عنوان بصرى و مراسيل شهيد :
از جوابى كه به حديث سوم داديم جواب اينها هم روشن مىشود كه حمل بر ارشاد مشترك مىشوند و به نفع اخبارى تمام نمىشود . علاوه بر اينكه سند تمام اين روايات ضعيف است و لذا نوبت به بحث دلالى نمىرسد .
تبصره : از كلام محقق اوّل در معارج الاصول استفاده مىشود كه حديث نبوى دع ما يريبك الى ما لا يريبك را از حيث سند معتبر مىداند زيرا
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 363
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٣٦٣