نكن و مرتكب نشو و هذا هو مطلوب الاخبارى و امّا قرائن مطلب :
1 - متبادر به ذهن از خود كلمه توقف ، توقف در عمل است و نه فتوا بخصوص كه مخاطب به اين روايات همه جا مجتهد نبوده بلكه عامى هم هست .
2 - قرينهء سياقيه : سياق اخبار هم دلالت دارد كه مراد توقف در مقام عمل باشد زيرا كه ائمه ( ع ) توقف را در مقابل الاقتحام فى الهلكة قرار دادهاند و اقتحام در هلاكت يعنى وارد شدن و افتادن در آنكه با ارتكاب است پس توقف يعنى اقدام نكردن و وارد نشدن .
3 - شأن صدور روايات و يا مورد اكثر روايات هم توقف در عمل است فى المثل در حديث لا تجامعوا فى النكاح على الشبهة منظور توقف در عمل و ترك ازدواج است نه توقف در فتوا .
تبصره : حكم و فتوا دو جنبه دارد : 1 - جنبهء اينكه اين حكم و فتوا است و از مقولهء قول است نه فعل و عمل 2 - جنبهء اينكه خود اين فتوا براى مجتهد فعلى از افعال است و يكى از افعال واجبه بر مجتهد افتاء است حال اخبار توقف شامل توقف در فتوا از جنبهء اوّل نيست ولى باعتبار دوّم كه عمل بودن مطرح است شامل حكم هم هست امّا بما انه عمل من الافعال در نتيجه منظور توقف در عمل و ترك عمل مشتبه الحكم است و هو المطلوب .
جواب هفتم : روايات توقف از لحاظ سند ضعيف هستند و روايات كذائى حجيت ندارند پس نتوان به اين روايات عمل كرد .
شيخ ره مىفرمايد : اين سخن واضح البطلان است زيرا كه بسيارى از روايات مذكور يا صحيحه بودند و يا حد اقل موثقه بودند و يا مقبوله بودند و هركدام از اين سه كه باشند عند المحققين حجيت دارند .
جواب هشتم : بعضىها گفتهاند : روايات توقف عند الشبهه مربوط
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 345
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٣٤٥