تلقى امامك . . . و روايت موثقه حمزه است كه فرمود : . . . . و الردّ الى ائمة الهدى . . و روايت جابر است كه فرمود : فردّوه الينا حتى نشرح لكم . . . و روايت مسمعى است كه فرمود : فردوا الينا علمه . . . . حال مورد تمام اينها موردى است كه : امكان ازاله شبهه با مراجعه به امام يا طرق شريعه معتبره باشد و معذلك اگر كسى مشتبه را مرتكب شد مقصّر است و معذور نيست آنگاه اين دسته از روايات توقف دليل بر ردّ قول اصوليين نيست چون اصولى كه مىگويد :
ارتكاب مشتبه جايز است منظورش جاهل قاصر است كه بعد الفحص و اليأس عن الظفر بالدليل مىخواهد مرتكب شود نه قبل از آن .
2 - برخى از اين احاديث مربوط به شبهات موضوعيه است از قبيل حديث لا تجامعوا فى النكاح و به عقيدهء خود شما اخباريين در شبهات موضوعيه توقف و احتياط واجب نيست پس اين دسته هم به درد شما نمىخورد .
3 - برخى از روايات در مقام نهى از اينست كه انسان طرق معتبره شرعيه را رها نموده و صرفا به مجرّد اعتماد بر يك سلسله استنباطات عقليّه ظنيه از راه قياس و استحسان و . . . بخواهد اقدام كند و در مسائل عمليه به اين امور اعتماد كرده و هر امرى را مرتكب شود و لا ريب در اينكه چنين كارى حرام است و ترك آن واجب است و بايد از اين شيوه توقّف كرد همانند حديثى كه از امام على ( ع ) در ص 117 وسائل ج 18 نقل شده كه فرمود : لا يقتفون اثر نبى و لا يقتدون به عمل وصى يعملون فى الشبهات و يسيرون فى الشهوات . . . .
مفرهم فى المعضلات الى انفسهم و تعويلهم [ تكيهگاه ] فى المبهمات على آرائهم . . . . و لا ريب در اينكه اين دسته از اخبارهم به درد اخبارى نمىخورد و ردّ بر اصولى نمىشود چون اصولى در قولش و عملش به طرق باطله و استحسانات عقليه اعتماد ننموده بلكه براساس ادلّه اربعه كه طرق معتبرهء شرعيه و عقليه هستند قائل به اباحه شده و مشتبهات را مرتكب مىشود .
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 333
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٣٣٣