و براى ما گزارش نمودهاند حال مىفرمايد : اجماعات منقوله به ضميمه شهرت محقّقه و مسلّمه كه خود ما تتبع كردهايم روىهمرفته گاهى براى انسان قطع به اتفاق علماء در مسئله مىآورد و آن در موردى است كه ناقلين اجماع زياد باشند امّا اجماعات منقوله : عبارت شيخ صدوق در اعتقادات ظهور در اجماع دارد چون فرموده : اعتقادنا يعنى اعتقاد الإمامية . . . و نيز ابن ادريس در مقدمه سرائر پس از بيان كتاب و سنت و اجماع فرموده : اينها ادلّهء احكام هستند و هرگاه اين سه دسته در مسألهاى مفقود شد وظيفه ما عند المحققين تمسك بدليل عقل است و مراد ايشان از دليل العقل همان اصالة البراءة است . و نيز از جمله كسانى كه ادعا نموده اجماع علماء را بر برائت محقّق در معارج الاصول در باب استصحاب است و همين محقق در رسالهء مسائل مصريهاى كه داشته فتوائى را از سيد مرتضى نقل كرده كه سيد مىگويد در مذهب شيعه ازالهء نجاست با مايع مضاف جايز است آنگاه به سيد اشكال شده كه سيدنا در اين مسئله ما اصلا نصى و روايتى نداريم آنگاه شما چگونه به مذهب شيعه نسبت مىدهيد ؟
محقّق در جواب فرموده : اين فتوا مبتنى بر اينست كه از اصول فقه شيعه اينست كه عمل به اصل برائت مىكنند تا زمانى دليل بر منع بيايد و چون نسبت به ازالهء نجاست با مايعات دليلى بر منع وارد نشده لذا سيّد فتوا به جواز داده .
حال اگر اين اصل « يعنى عمل به برائت عند الشبهه » اجماعى نبود هرآينه محقق آن را مدرك براى فتواى سيد كه فرموده : من مذهبنا . . . . قرار نمىداد .
و امّا شهرت محقّقه : برفرض هم كه اجماع محصلى در كار نباشد و لكن شهرت قدمائيه و متأخرين در مطلب از مسلّمات است و كافى است در اثبات مطلب نقل عباراتى كه در بيان دوم ذكر شد .
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 304
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٣٠٤