قوله و يرد على الكل : پنج آيهاى كه تا به حال ذكر شد از حيث دلالت آنها بر مطلب به دو دسته اشكالات مبتلا هستند :
1 - اشكالات خصوصى كه به دلالت تكتك آيات وارد بود و تا به حال جداجدا ذكر شد .
2 - اشكال عمومى كه بطور مشترك بر همهء آيات وارد است و آن اينكه :
برفرض كه دلالت يكايك اين آيات بر برائت مسلّم گرفته شود امّا مفاد همهء آيات اينست كه : تكليفى كه مجهول است و مكلّف نمىداند و نسبت به آن بيانى نرسيده عقاب ندارد و اين تا مادامى است كه بيانى در ميان نباشد پس اگر بيانى پيدا شد عقاب قبيح نخواهد بود آنگاه بيان دو قسم است :
1 - بيان خصوصى يعنى در خصوص فلان موضوع آيه يا روايتى وارد شده مبنى بر اينكه مثلا ربا حرام است و جاى شبهه نيست .
2 - بيان عمومى كه به صورت عام و كلى مىگويد در هركجا امر بر تو مشتبه شد بايد احتياط كنى و از امر مشتبه اجتناب كنى حال مفاد آيات اين بود كه تا بيانى نرسيده آزادى ولى بعد البيان آزاد نيستى چه بيان خاص و چه عام و اخبارى مىگويد أدلّة الاحتياط بيان عمومى است و با آمدن آن جاى آزادى نيست .
ان قلت : آيات مىگويد در موارد شبهه چون بيانى نرسيده آزادى و اخبار احتياط مىگويد آزاد نيستى آيا نمىتوان گفت كه اين دو دسته متعارضند و هيچكدام مقدم نيستند ؟ قلت : اينجا جاى تعارض نيست بلكه جاى ورود است يعنى ادلّه احتياط بر آيات وارد مىشوند و يقدم الوارد على المورود ، بيان ورود :
موضوع آيات عدم البيان است يعنى تا بيانى نرسيده آزاديد و ادلة
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 243
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٢٤٣